حمایت کیفری از بزه دیدگان در ایران، مصر و فرانسه؛ مطالعه تطبیقی با رویکرد عدالت ترمیمی

چکیده مقاله

تحولات معاصر حقوق کیفری نشان می دهد که تمرکز صرف بر مجازات مرتکب، دیگر پاسخ گوی نیازهای پیچیده عدالت کیفری نیست و بزه دیدگان به عنوان یکی از کنشگران اصلی فرآیند جرم، نیازمند حمایت های موثرتر حقوقی و قضایی اند در این میان، رویکرد عدالت ترمیمی با تاکید بر جبران خسارت، مشارکت بزه دیده و بازسازی روابط آسیب دیده، به عنوان الگویی مکمل یا جایگزین عدالت کیفری سنتی مطرح شده است این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل تطبیقی نظام حمایت کیفری از بزه دیدگان در ایران، مصر و فرانسه انجام شده است ایران و مصر به عنوان نظام های حقوقی متاثر از ملاحظات شرعی و ساختارهای خاص اجتماعی، و فرانسه به عنوان نمونه ای از نظام حقوقی سکولار با سابقه اصلاحات کیفری گسترده، بستر مناسبی برای تحلیل تطبیقی فراهم می کنند مسئله اصلی تحقیق آن است که سازوکارهای حمایت کیفری از بزه دیدگان در این سه نظام حقوقی تا چه حد با اصول و اهداف عدالت ترمیمی هم خوانی دارند و چه ظرفیت ها یا محدودیت هایی در مسیر تحقق این رویکرد وجود دارد پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با بهره گیری از روش تطبیقی انجام شده و داده ها به شیوه کتابخانه ای از قوانین، رویه های قضایی و آثار علمی فارسی، عربی، فرانسوی و انگلیسی گردآوری شده اند یافته های تحقیق نشان می دهد که اگرچه در هر سه نظام حقوقی، حمایت از بزه دیدگان به عنوان یک سیاست جنایی نوین مورد توجه قرار گرفته است، اما میزان نهادینه سازی عدالت ترمیمی متفاوت است؛ به گونه ای که فرانسه از سازوکارهای منسجم تری برخوردار است، در حالی که در ایران و مصر ظرفیت های قابل توجهی وجود دارد که به دلیل محدودیت های تقنینی و نهادی به طور کامل بالفعل نشده اند پژوهش حاضر در پایان، پیشنهادهایی برای تقویت حمایت کیفری از بزه دیدگان با الهام از عدالت ترمیمی ارائه می دهد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سید مهدی موسوی زاده

دانشجو کارشناسی ارشد جزا و جرم شناسی ،واحد مشهد ،دانشگاه آزاد اسلامی

موسوی زاده، سید مهدی،1404،حمایت کیفری از بزه دیدگان در ایران، مصر و فرانسه؛ مطالعه تطبیقی با رویکرد عدالت ترمیمی،پنجمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی،همدان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات پنجمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی17 مرداد 1404 · همدان