ابعاد فضایی عدالت در نظریه های برنامه ریزی شهری

چکیده مقاله

عدالت فضایی، مفهومی چندوجهی، به توزیع عادلانه منابع، فرصت ها، امکانات و پیامدهای توسعه در فضاهای جغرافیایی و فضایی دسترسی برابر شهروندان به این منابع اشاره دارد در دنیای امروز، با افزایش پیچیدگی مسائل شهری، نابرابری های فضایی ناشی از توزیع ناعادلانه ی منابع، منجر به مشکلاتی همچون حاشیه نشینی، فقر شهری، آلودگی محیط زیست و دسترسی نابرابر به خدمات شده اند به ویژه در شرایط کنونی با چالش هایی مانند تغییرات اقلیمی و شکل دهی فضاهای شهری کلیدی، ضرورت توجه به عدالت فضایی در برنامه ریزی شهری را دوچندان می کند هدف این مقاله، مروری و واکاوی نظریه های مرتبط، تبیین مفاهیم بنیادین عدالت فضایی و بررسی کاربرد عملی آن ها در قالب مطالعات موردی است این مقاله با بررسی نظریه ها و چالش های بنیادسازی عدالت فضایی به دنبال ارائه چارچوبی برای برنامه ریزی شهری عادلانه تر و پایدارتر است در ابتدا مفاهیم کلیدی از جمله عدالت توزیعی، عدالت رویه ای فرآیندهای تصمیم گیری و مشارکتی و عدالت شناختی به رسمیت شناختن تنوع اجتماعی تعریف می شوند سپس، با تمرکز بر نظریه عدالت رالز با تاکید بر برابری فرصت ها و اصل تفاوت قابلیت اجتماعی، نظریه های توانمندی های همچون نظریه عدالت نانسی فریزر با رویکرد سه وجهی توزیع، شناخت و مشارکت و نظریه های مارکسیستی با تحلیل ساختارهای قدرت به طور دقیق بررسی و مقایسه می گردند هر نظریه با نقاط قوت و ضعف خود، ابعاد گوناگونی از عدالت توزیعی را روشن می سازد در ادامه مقاله کاربرد عملی این نظریه ها در برنامه ریزی شهری می پردازد و مثال هایی از پیاده سازی عدالت توزیعی در برنامه ریزی مسکن، مثال تعیین سهم محله عمومی، زیرساخت ها، توزیع خدمات و منابع شهری ارائه می شود در پایان، چالش ها و موانع پیاده سازی این مفاهیم در برنامه ریزی شهری بررسی می شود رویکرد جامع مشارکتی و مبتنی بر این خواهد بود که ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست محیطی را در نظر بگیرد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مرید محمدنژاد بهبهانی

دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، موسسه آموزش عالی آپادانا، شیراز، ایران

امید حقانی

دانشجوی کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، موسسه آموزش عالی آپادانا، شیراز، ایران

پریسا مشک سار

دکتری شهرسازی، موسسه آموزش عالی آپادانا، شیراز، ایران

محمدنژاد بهبهانی، مرید و حقانی، امید و مشک سار، پریسا،1403،ابعاد فضایی عدالت در نظریه های برنامه ریزی شهری،یازدهمین کنفرانس بین المللی ایده های راهبردی در معماری، عمران و شهرسازی ایران،مشهد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات یازدهمین کنفرانس بین المللی ایده های راهبردی در معماری، عمران و شهرسازی ایران12 اسفند 1403 · مشهد