بررسی تأثیر هندسه آبشار بر تغییرات اکسیژن محلول جریان آب ( مقایسه بین سازه های سرسره و پلکانی )

چکیده مقاله

وجود اکسیژن محلول در آب برای بقاء و رشد آبزیان امری حیاتی است میزان اکسیژن قابل حل در آب به دمای آب ، فشار جو و غلظت نمکهای محلول در آن بستگی داشته و حلالیت آن با کاهش دما، کاهش شوری آب و افزایش فشار جو، افزایش می یابد هرچند هوا، محتوی حدود 21 درصد گاز اکسیژن می باشد ولی به علت کمی حلالیت اکسیژن در آب ، مقدارآن بصورت محلول در آب رودخانه ها و مجاری روباز زیاد نیست بدیهی است که بدلیل غلظت کم اکسیژن محلول در آب ، آبزیان برای دریافت اکسیژن تنفس انرژی بیشتری را نسبت به موجودات خشکی زی هم اندازه خود مصرف می نمایند اکسیژن محلول Dissolved oxygen و درجه حرارت آب ، بعنوان دو عامل تعیین کننده در محیط زیست آبزیان محسوب شده و سوخت و ساز این جاندران را تنظیم می کنند همچنین کوچکترین تغییر در میزان سوخت و ساز آبزیان در یک اکوسیستم رودخانه ای ، می تواند تغییرات سریعی در غلظت اکسیژن محلول جریان ایجاد نماید در شرایط افزایش دما و نمکهای محلول در جریان آب ، اثر این تغییرات شدیدتر و خطرات ناشی از آن وسیع تر خواهد بود زیرا حلالیت اکسیژن در آب با افزایش درجه حرارت و شوری ، کاهش می یابد تعیین حد بحرانی نیاز به اکسیژن برای گونه های مختلف آبزیان کار دشواری است زیرا با تغییرات اکسیژن محلول، طیف وسیعی از اثرات جانبی در جانداران به وجود می آید راهکارهای مختلفی جهت افزایش اکسیژن محلول جریان وجود دارد که از آن جمله می توان به استفاده از تاثیرات سازه بر شرایط هیدرولیکی جریان و بهره گیری از این موضوع برای افزایش اکسیژن محلول اشاره نمود هدف از این مقاله بررسی تاثیر هندسه شیب شکن بر میزان تغییرات اکسیژن محلول جریان می باشد در این پژوهش از دو نوع سازه شیب شکن پلکانی و سرسره ای که کاربرد بیشتری در سیستم های مهندسی رودخانه دارند استفادهشده است پس از ساخت مدلهای فیزیکی در دو شیب مختلف با ورقهای پلکسی گلاس و نصب در فلوم 25 سانتیمتری آزمایشگاه هیدرولیک دانشکده مهندسی علوم آب دانشگاه شهید چمران، هدف پژوهش مورد پیگیری قرار گرفت دبی های از 1 تا 45 لیتر در ثانیه از روی سازه عبور داده شده و تغییرات اکسیژن محلول جریان در بالادست و پائین دست سازه اندازه گیری گردید نتایج نشان می دهد که در محدوده معینی از دبی ، سازه پلکانی با b/h=2 بیشترین افزایش اکسیژن محلول در جریان را داشته و با افزایش دبی جریان از میزان تأثیر سازه بر افزایش اکسیژن محلول جریان کاسته شده است

نویسندگان

محسن زرشناس

کارشناس ارشد هیدرولیک شرکت مهندسی مشاور دزآب

محمود بینا

عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز

�رشناس، محسن و بینا، محمود،1385،بررسی تأثیر هندسه آبشار بر تغییرات اکسیژن محلول جریان آب ( مقایسه بین سازه های سرسره و پلکانی )،هفتمین سمینار بین المللی مهندسی رودخانه،اهواز

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات هفتمین سمینار بین المللی مهندسی رودخانه24 بهمن 1385 · اهواز