چکیده مقاله
در کناره های آبراهه ها و رودخانه ها در اثر برخورد سیلاب به دیواره آنها و یا ریزش رواناب حاصله از اراضی اطراف به درون رودخانه نوعی گالی یا آبکند بنام آبکند کناری ایجاد می شود که ضمن ایجاد حجم بالای فرسایش خاک ، باعث تخریب کناره رودخانه ها و تغییر مورفولوژی آن می گردد بنمظور بررسی چگونگی بروز این پدیده در رودخانه های استان مرکزی ٤ منطقه اقلیمی خشک بیابانی، خشک فرا سرد، مدیترانه ایی سرد و مدیترانه ایی معتدل در نظر گرفته شد براساس طبقه بندی اقلیمی دومارتن در هرمنطقه اقلیمی با بررسی رودخانه هایی که دچار فرسایش آبکند کناری شده بودند ، بخشی بعنوان معرف انتخاب شد در هر قسمت با تعیین کاربری منطقه و با انجام نقشه برداری و نمونه برداری خاک، خصوصیات مورفومتریک، خصوصیات خاک و چگونگی تشکیل آبکندها مشخص شد در مناطق با اقلیم خشک تر ساختمان خاک ناقص بوده و توزیع عناصر در خاک یکنواخت و مناسب نیست بنابراین بسیار مستعد برای فرسایش می باشد و تأثیر انسان در تشدید فرسایش آبکندی در این مناطق قابل توجه است و فرسایش رودخانه در این مناطق با حجم بیشتر و سرعت بیشتری صورت می گیرد ولی در اقلیم مدیترانه ایی معتدل وسرد ، به لحاظ وجود بارشهای مناسب سالانه و شرایط اقلیمی مساعدتر، معمولاً عوامل غیر طبیعی در بروز آبکندها تأثیر بسزایی دارند، عواملی مانند تغییر کاربری ها ، الگوهای نامناسب کشاورزی، سازه های نامناسب و در صورت وجود عوامل نامناسب محیطی مانند بافت نامناسب خاک، بر شدت عمل فرسایش آبکندی می افزاید بنابراین در این مناطق شدت عمل فرسایش آبکندی در تخریب کناره رود خانه نسبت به دو منطقه دیگر کمتر و لذا نوع اقدامات کنترلی نیز یکسان نخواهد بود
کلیدواژهها
نویسندگان
علی اکبر داودی راد
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان مرکزی
مجید صوفی
معاون پژوهشی و عضو هیات علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان
نادرقلی ابراهیمی
رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان مرکزی و دانشجوی دکتری سازه های آبی دانش
شیوه ارجاع
�اودی راد، علی اکبر و صوفی، مجید و ابراهیمی، نادرقلی،1385،بررسی نقش آبکندهای کناری در فرسایش کناری رودخانه در شرایط متفاوت اقلیمی در استان مرکزی،هفتمین سمینار بین المللی مهندسی رودخانه،اهواز
ارائهشده در
مجموعه مقالات هفتمین سمینار بین المللی مهندسی رودخانه24 بهمن 1385 · اهواز