سیاست، حقوق و بهداشت در ایران: تحلیلی بر پیوند میان جامعه پزشکی و عرصه های سیاست و حقوق در ایران معاصر

چکیده مقاله

سیاست و حقوق در مفهوم نوین خود در ایران، عرصه ای است که طبقات، اقشار و گروه های گوناگون جامعه در آن نقش آفرین بوده اند فراگیری این مقوله و حضور گسترده آن در زندگی مردم، تمام حوزه های مختلف حیات اجتماعی آنان را در بر گرفته است از آن جا که بخش عمده ادبیات سیاسی و حقوقی موجود بر بررسی جایگاه طبقات، ایلات یا گروه هایی با پایگاه های اجتماعی ویژه متمرکز است، این پژوهش به سوی قشرهایی معطوف شده که یا در مطالعات سیاسی و حقوقی کمتر مورد توجه قرار گرفته اند، یا به دلیل ماهیت اجتماعی شان، واکاوی رفتار سیاسی و حقوقی آنان در ابتدا دشوار به نظر می رسد بر این اساس، مسئله ی محوری پژوهش حاضر، تحلیل رفتار سیاسی پزشکان در ایران معاصر و چگونگی حضور آنان به عنوان قشری اثرگذار در عرصه سیاست و حقوق است به نظر می رسد ورود پزشکان به سپهر سیاست ایران، حاصل الزامات سیاست نوین، تحول در موقعیت اجتماعی آنان، اعتماد و استقبال عمومی جامعه از این گروه، و در برخی موارد نیز پیامد تصادف ها و رویدادهای زمانه بوده است دوره ی قاجار را می توان سرآغاز شکل گیری نظام رسمی آموزش پزشکی در ایران دانست مهم ترین ویژگی این عصر، استفاده از مفاهیم عام پزشکی برای تبیین سیاست و پدیده های اجتماعی ایران بود در دوران پهلوی نخست، پزشکان کوشیدند از مرحله ی تاثیرگذاری غیرمستقیم بر سیاست، به مرحله ی حضور مستقیم در آن گام نهند؛ چراکه آنان به عنوان نماد تجدد شناخته می شدند و در پی آن بودند که حرفه ی خود که در ایران شغلی تازه و متمایز تلقی می شد را به جایگاهی با شان و منزلت اجتماعی برتر ارتقا دهند در دهه های ۱۳۲۰ تا ۱۳۵۰، به ویژه در دهه ی پنجاه، پزشکان در مقام هایی چون وزارت، نخست وزیری، نمایندگی مجلس و به ویژه در قالب نیروهای اپوزیسیون، نقشی چشمگیر در فضای سیاسی ایفا کردند این پژوهش با تکیه بر شاخص های آماری، در پی روشن ساختن میزان تاثیرگذاری و تاثیرپذیری متقابل میان عرصه های سلامت و سیاست است در مجموع، تا پایان دوران پهلوی، پزشکان نتوانستند همچون مهندسان، حضور سیاسی خود را به صورت مستمر و هم پایه استمرار بخشند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمدصادق خرسند

دانشجو دکتری علوم سیاسی، گرایش مسائل ایران، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قم، قم، ایران

ابوالفضل میرباقری

دستیار تخصصی جراحی عمومی، گروه جراحی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران

نجمه سادات کاظمی بیدگلی

دانشجوی کارشناسی، گروه حقوق، واحد کاشان، دانشگاه آزاد اسلامی، کاشان، ایران

نرجس سادات کاظمی بیدگلی

دانشجوی کارشناسی ارشد پرستاری کودکان، گروه روان و کودکان، دانشکده پرستاری و مامایی، دانشگاه علوم پزشکی شهرکرد، شهرکرد، چهارمحال و بختیاری، ایران

�رسند، محمدصادق و میرباقری، ابوالفضل و کاظمی بیدگلی، نجمه سادات و کاظمی بیدگلی، نرجس سادات،1404،سیاست، حقوق و بهداشت در ایران: تحلیلی بر پیوند میان جامعه پزشکی و عرصه های سیاست و حقوق در ایران معاصر،بیست و دومین کنفرانس بین المللی مطالعات حقوقی و قضای�

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و دومین کنفرانس بین المللی مطالعات حقوقی و قضایی30 آبان 1404