تحلیل آسیب پذیری کالبدی شهر مشهد با تاکید بر اصول پدافند غیرعامل

چکیده مقاله

در دهه های اخیر، با پیشرفت فناوری تسلیحات و تجهیزات شناسایی، مناطق مسکونی و زیرساخت های حیاتی شهری بیش از پیش در معرض تهدیدات نظامی و خصمانه قرار گرفته اند در چنین شرایطی، پدافند غیرعامل به عنوان مجموعه ای از اقدامات غیرمسلحانه که بدون بهره گیری از جنگ افزار، آسیب پذیری نیروی انسانی، ساختمان ها، تاسیسات و شریان های حیاتی شهری را در برابر عملیات خصمانه کاهش می دهد، به یکی از الزامات بنیادین برنامه ریزی و مدیریت شهری تبدیل شده است پژوهش حاضر با هدف تحلیل آسیب پذیری کالبدی کلان شهر مشهد با تاکید بر اصول پدافند غیرعامل انجام شده است روش پژوهش توصیفی تحلیلی است و داده ها از طریق مطالعات اسنادی کتابخانه ای، بررسی مقالات علمی پژوهشی داخلی مرتبط با پدافند غیرعامل در مشهد، بررسی طرح های توسعه شهری، و مشاهدات میدانی هدفمند گردآوری شده اند چارچوب تحلیلی پژوهش بر شش اصل کلیدی پدافند غیرعامل شامل پراکندگی و تفرقه، مکان گزینی مناسب، مقاوم سازی و استحکامات، استتار و اختفا و فریب، تعدد و تنوع کارکردی، و اعلام خبر و هشدار به موقع استوار است یافته ها نشان می دهد که ساختار کالبدی کلان شهر مشهد، به ویژه در محدوده مرکزی و پیرامون حرم مطهر، به دلیل تراکم بالای جمعیت و کاربری های حساس، تمرکز غیراصولی برخی زیرساخت های حیاتی نظیر بیمارستان های فرامنطقه ای ، و فقدان پراکندگی مناسب کارکردهای مهم شهری، از منظر اصول پدافند غیرعامل با آسیب پذیری قابل توجهی مواجه است تحلیل نقاط قوت، ضعف، فرصت و تهدید SWOT نشان می دهد که فقدان پیوست پدافند غیرعامل الزام آور در طرح های توسعه شهری، مهم ترین مانع ساختاری کاهش این آسیب پذیری است در پایان، راهکارهایی از جمله الزامی سازی پیوست پدافند غیرعامل در طرح های تفصیلی، پراکنده سازی تدریجی کارکردهای حیاتی، و مقاوم سازی زیرساخت های حساس پیشنهاد شده است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

نرگس اکبریان دهاقانی

معاونت عمران ، شهرداری خمینی شهر

احمد ابراهیمی

کارشناسی ارشد برنامه ریزی، دانشگاه اما رضا ع ، واحد مشهد، ایران

سید حسین میرلوحی

معاونت شهرسازی، شهرداری خمینی شهر

زهرا سبک خیز خیاط

کارشناسی ارشد برنامه ریزی شهری، دانشگاه دانشگاه فردوسی، واحد مشهد، ایران

�براهیمی، احمد و سبک خیز خیاط، زهرا،1405،تحلیل آسیب پذیری کالبدی شهر مشهد با تاکید بر اصول پدافند غیرعامل،سی امین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و توسعه شهری،بابل

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات سی امین کنفرانس ملی مهندسی عمران، معماری و توسعه شهری31 تیر 1405 · بابل