فردوسی و عدالت قضایی؛ خوانشی حقوقی از نبردهای حماسی

چکیده مقاله

این پژوهش با هدف واکاوی مبانی عدالت قضایی در شاهنامه فردوسی و تحلیل نحوه تجلی «داد» در کنش های حماسی قهرمانان شکل گرفته است مقاله بر آن است تا نشان دهد که نبردهای فردوسی، افزون بر ارزش ادبی و اسطوره ای، واجد ساختاری حقوقی و آیینی اند؛ چنان که می توان آن ها را به مثابه فرایندهای دادرسی، از تحقیق تا اجرای حکم، بازخوانی کرد مسئله اصلی در این تحقیق، امکان استخراج اصول عدالت قضایی از دل متن حماسه و تطبیق آن با مفاهیم حقوق قضایی معاصر است روش پژوهش، تحلیلی – توصیفی با رویکرد میان رشته ای است؛ بدین معنا که متون شاهنامه بر اساس مفاهیم حقوق عمومی، فلسفه قضا و نظریات عدالت اسلامی – ایرانی بررسی شده اند داده های متن پژوهی از نسخ معتبر خالقی مطلق و پایگاه های دیجیتال متون کلاسیک چون گنجور استخراج گردیده، سپس با رویکرد تطبیقی مفهومی، مورد تحلیل قرار گرفته اند در شیوه نگارش، بن مایه های زبان علمی حقوق با نثر ادبی – تحلیلی تلفیق شده تا لایه های حماسه و معناهای عدالت قضایی در ساختار روایتی حفظ گردند تحلیل سه نمونه اصلی سیاوش، رستم و سهراب، و کیخسرو و افراسیاب نشان داد که فردوسی در قالب حماسه، منظومه ای از عدالت قضایی را ترسیم می کند: داد به مثابه حقیقت درونی در سیاوش ، داد تراژیک در فقدان دادرسی منصفانه در رستم و سهراب ، و داد اجرایی در مقام تطهیر اجتماعی در کیخسرو بدین سان، شاهنامه نه تنها حماسه ملی ایران، بلکه منشور اندیشه حقوقی – قضایی ایرانیان است که در آن عقل، حق و مسئولیت اجتماعی در آیین داوری حماسی به وحدت می رسند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

قربان عباس زاده پنجعلی خرابسی

وکیل پایه یک دادگستری، کانون وکلا، اردبیل، ایران

�باس زاده پنجعلی خرابسی، قربان،1404،فردوسی و عدالت قضایی؛ خوانشی حقوقی از نبردهای حماسی،پنجمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی،همدان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات پنجمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی17 مرداد 1404 · همدان