موضع قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نسبت به مبانی و مختصات لیبرالیسم، سوسیالیسم، محافظه کاری

چکیده مقاله

قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به عنوان یک سند بنیادین، بر مبنای اصول اسلامی و ارزش های دینی شکل گرفته است و در عین حال، به برخی از مفاهیم سیاسی و اقتصادی نظیر لیبرالیسم، سوسیالیسم و محافظه کاری نیز اشاره دارد در این قانون، تاکید بر عدالت اجتماعی، حقوق بشر و آزادی های فردی وجود دارد، اما این آزادی ها در چارچوب اصول اسلامی و قوانین شرعی محدود شده اند به همین دلیل، لیبرالیسم به عنوان یک مکتب فکری که بر آزادی های فردی و بازار آزاد تاکید دارد، در این نظام به طور کامل پذیرفته نمی شود از سوی دیگر، سوسیالیسم که بر توزیع عادلانه ثروت و تامین نیازهای اجتماعی تاکید دارد، در برخی از اصول قانون اساسی ایران مورد توجه قرار گرفته است به ویژه، تاکید بر عدالت اجتماعی و حمایت از اقشار ضعیف جامعه، نشان دهنده تاثیرات سوسیالیستی در سیاست های اقتصادی و اجتماعی جمهوری اسلامی است با این حال، این تاکیدات نیز در چارچوب اصول اسلامی و قوانین شرعی قرار دارند و به طور کامل با سوسیالیسم کلاسیک هم راستا نیستند محافظه کاری نیز به عنوان یک رویکرد سیاسی در قانون اساسی ایران، به حفظ ارزش های سنتی و دینی و جلوگیری از تغییرات سریع و بنیادین در جامعه تاکید دارد این رویکرد به ویژه در زمینه های فرهنگی و اجتماعی مشهود است و به دنبال حفظ هویت اسلامی و ملی کشور است در نتیجه، قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به طور کلی ترکیبی از اصول اسلامی، عدالت اجتماعی و محافظه کاری را در بر می گیرد و به دنبال ایجاد تعادل میان این مفاهیم است روش پژوهش: کتابخانه ای و با شیوه توصیفی تحلیلی انجام شده است یافته ها: قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در تقابل با برخی مبانی لیبرالیسم کلاسیک، بر حاکمیت الهی و ولایت فقیه تاکید دارد که با فردگرایی و جدایی دین از سیاست در لیبرالیسم مغایرت دارد؛ اما در عین حال، برخی حقوق فردی و اجتماعی، آزادی های بیان و مطبوعات در چارچوب موازین اسلامی و اصل تفکیک قوا را به رسمیت می شناسد که می توان آن را تا حدی با برخی جنبه های لیبرالیسم مدرن مقایسه کرد در مقابل، این قانون با تاکید بر مالکیت خصوصی و بازار آزاد البته با قیود اسلامی و در جهت مصالح عامه ، از سوسیالیسم که اغلب بر مالکیت اشتراکی و کنترل متمرکز اقتصادی تکیه دارد، فاصله می گیرد، هرچند که برخی اصول اقتصادی آن مانند تاکید بر رفاه عمومی و رفع فقر می تواند با جنبه های اجتماعی گرایانه سوسیالیسم همپوشانی داشته باشد محافظه کاری نیز با تاکید بر حفظ ارزش های دینی و انقلابی و نظام سنتی خانواده، با برخی رویکردهای لیبرالیسم که بر تغییرات اجتماعی و فردی تاکید دارند، تفاوت هایی دارد، اما در عین حال، قوانین و مقررات آن در چارچوب نظام حقوقی موجود، به حفظ نظم و ثبات اجتماعی که از اصول محافظه کاری است، کمک می کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمدعلی پورعسکری

دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه آزاد اسلامی رفسنجان، کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم شناسی، مدیر امور حقوقی و املاک دانشگاه علوم پزشکی کرمان و مدرس دانشگاه

بهاره بهره مند

دانشجوی دکتری کامپیوتر گرایش شبکه و امنیت دانشگاه آزاد اسلامی کرمان، کارشناسی ارشد کامپیوتر گرایش نرم افزار و کارشناسی حقوق، کارشناس حقوق و کامپیوتر دانشگاه علوم پزشکی کرمان و مدرس دانشگاه

پورعسکری، محمدعلی و بهره مند، بهاره،1404،موضع قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نسبت به مبانی و مختصات لیبرالیسم، سوسیالیسم، محافظه کاری،پنجمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی،همدان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات پنجمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی17 مرداد 1404 · همدان