چالش ها و ظرفیت های پیگیری قضایی بین المللی جنگ ۱۲ روزه؛ با تاکید بر صلاحیت دیوان کیفری بین المللی و اصل صلاحیت جهانی

چکیده مقاله

جنگ دوازده روزه بهار ۱۴۰۴ مجموعه ای از جنایات بین المللی را در برابر چشمان جامعه جهانی رقم زد؛ جنایاتی که اگرچه وجدان بشریت را جریحه دار ساخت، اما سازوکارهای موجود عدالت کیفری بین المللی در برابر آن درمانده ماند دیوان کیفری بین المللی به دلیل عدم عضویت ایران، اسرائیل و آمریکا، و بن بست شورای امنیت در سایه حق وتو، عملا صلاحیتی برای رسیدگی به این جنایات ندارد پرسش اساسی آن است که در این وضعیت انسداد، چه مسیرهای جایگزینی برای پیگیری قضایی عاملان این جنایات وجود دارد و هر یک با چه چالش ها و ظرفیت هایی مواجه اند؟ این مقاله با روش تحلیلی توصیفی و با بهره گیری از منابع کتابخانه ای و اسنادی، نخست چارچوب حقوقی جنایات ارتکابی در جنگ ۱۲ روزه را بر اساس معیارهای اساسنامه رم و کنوانسیون های ژنو تبیین می کند سپس با واکاوی موانع حقوقی و سیاسی پیش روی دیوان کیفری بین المللی و شورای امنیت، به بررسی تطبیقی ظرفیت های اصل صلاحیت جهانی در حقوق ایران و کشورهای منتخب و امکان تاسیس دادگاه ویژه بین المللی می پردازد یافته های پژوهش نشان می دهد که اگرچه دیوان کیفری بین المللی راهی بسته است، اما ظرفیت هایی مانند ماده ۹ قانون مجازات اسلامی برای محاکمه غیابی در دادگاه های ایران، امکان طرح دعوا در کشورهای دارای صلاحیت جهانی به ویژه آلمان و بلژیک ، مراجعه به دیوان بین المللی دادگستری با الهام از پرونده آفریقای جنوبی علیه اسرائیل، نهادهای حقوق بشری سازمان ملل، و ایده تاسیس دادگاه ویژه با حمایت مجمع عمومی و سازمان همکاری اسلامی، می تواند افق هایی هرچند محدود برای احقاق حق قربانیان بگشاید

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سید مرتضی صوف باف

پژوهشگر دکتری تخصصی،گروه حقوق، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران

سیدرسول حیدی

پژوهشگر دکتری تخصصی،گروه حقوق، واحد دامغان، دانشگاه آزاد اسلامی، دامغان، ایران

�وف باف، سید مرتضی و حیدی، سیدرسول،1404،چالش ها و ظرفیت های پیگیری قضایی بین المللی جنگ ۱۲ روزه؛ با تاکید بر صلاحیت دیوان کیفری بین المللی و اصل صلاحیت جهانی،پنجمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی،همدان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات پنجمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی17 مرداد 1404 · همدان