مورفولوژی رودخانه زهره و تغییرات آن در جلگه ساحلی هندیجان

چکیده مقاله

دشتهای ساحلی از جمله مناطقی هستند که در آنجا رخـسارهای ژئومرفولـوژی بواسـطه عملکـرد فرآینـده ای خشکی و دریایی و شیب کم اراضی به طور دائم در حال شـکل گیـری و تغییـر شـکل هـستند جلگـه سـاحلی هندیجان جایگاه رودخانه زهره است که بررسی مورفولوژی و روند تغییرات آن می تواند نقش تعیین کننـده ای در اتخاذ روشهای بهینه مدیریت و ساماندهی دشت ساحلی و اجرای روشهای مهند سی رودخانه داشـته باشـد رودخانه زهره در دشت ساحلی هندیجان به طول 64 ک یلومتر دارای دبی حداکثر ، متوسـط و حـداقل بـه ترتیـب 169، 90 و 120 m3/s می باشد جزرومد با حداکثر دامنه 2/7 متـر تـا عمـق 17 کیلـومتر ی از مـصب آن نفـوذ می کند، لیکن بازگشت و انباشت آب در کانال آن تا شهر هندیجان اثـر مـ ی کنـد دشـت سـاحل ی هنـد یجان در پیرامون این رودخانه کانون فعال یتهای مهم کشاورزی، ش یلاتی، بازرگان ی و نظام ی بوده و هرگونه تغ ییر در رژ یم و حریم رودخانه زهره تاث یرات قابل ملاحظه ای در شرا یط اقتصاد ی اجتماع ی و امن یتی منطقـه خواهـد دا شـت در این تحق یق با توجه به شرا یط و یژه این دشـت سـاحل ی سـع ی شـده اسـت، بـا اسـتفاده از مطالعـات GIS و پیمایشهای م یدانی، واحدها ی رسوب ی و خصوص یات هندس ی رودخانه در بازه زمان ی حدود 35 سال مورد بررسـ ی قرار گیرد که علاوه بر طبقه بندی ژئومورفولوژ یکی آن، عرصه ها ی تحت فرسا یش و رسوبگذار ی حاش یه رودخانه معرفی شوند مواد مورد استفاده در ا ین تحق یق، عکسها ی هوا یی 1:20000 سـال 1346 ، تـصاو یر مـاهواره ای ، آمار و اطلاعـات جامـاب و نقـشه توپـوگراف ی 2000 سال Land sat ETM و 1989 سال Land sat TM 1:50000 منطقه بوده است نتایج نشان داد که از سال 1346 تا کنون 2 مورد قطع شـدگ ی Cut off کانـال رودخانه رخ داده و تعداد پ یچشها از 43 به 48 مورد افزا یش پ یدا کرده است همچنین ضر یب خم یدگی از 3/59 به 3/06 کاهش یافته و شعاع انحنا ی رودخانه و طول موج پ یچشها به ترت یب 26 و 0/06 درصد افـزا یش پ یـ دا کرده اند براساس انداز ه زاو یه مرکز ی بدست آمده این رودخانه طبق رده بندی کـور ینز 1980 در رده رودخانـه های پ یچانرود بیش از حد توسعه یافته قرار م ی گیرد همچنین ط ی بازه زمان ی یاد شـده سـالانه 15/3 هکتـار از اراضی پیرامون رودخانه فرسایش یافته و در قبال آن 10 هکتار رسوبگذاری مشاهده شده است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمدرضا غریب رضا

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری کشور

حمیدرضا معصومی

کارشناس ارشد پژوهشی مرکز تحقیقات حفاظت خاک و آبخیزداری کشور

�ریب رضا، محمدرضا و معصومی، حمیدرضا،1385،مورفولوژی رودخانه زهره و تغییرات آن در جلگه ساحلی هندیجان،هفتمین سمینار بین المللی مهندسی رودخانه،اهواز

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات هفتمین سمینار بین المللی مهندسی رودخانه24 بهمن 1385 · اهواز