درک رمز زلف یار در رباعیات منقوش بر کاشی های زرین فام تخت سلیمان

چکیده مقاله

کاشی های زرین فام کاخ تخت سلیمان دارای نقوش تزئینی و کتیبه های مختلف به زبان عربی و فارسی، بالاخص رباعیات عرفانیاست این رباعیات حاوی مفاهیم رمزیاند و معنای باطنی نهفته در زیر معنای ظاهری و لغوی نیاز به بررسی دقیق دارد، چنانکهتمام الفاظ به کار رفته، از جمله اجزای پیکر آدمی چون زلف معنایی استعاری دارند زلف در رساله های اصطلاحات صوفیه ازاواخر قرن شش ه ق به بعد از جمله اوراد الاحباب، رشف الالحاظ فی کشف الالفاظ، انیس العشاق، مرات العشاق و در معنایگوناگون تعریف های مختلف عرفانی یافته است زلف در جایی غیبت هویت حق و در جایی ظلمت و سیاهی کفر و یا صفاتجلالی و تجلیات جمالی است که موجب استتار وحدت جمال مطلق می شود، چرا که ویژگی رمز تاویل پذیری آن است زلف درجایی به زنجیر تشبیه شده و در جای دیگر دراز یاش اشاره به تنوع تجلی هستی دارد چون به جنبش درآید به افعی/زنگیتشبیه میشود تا به تغیرات سلسله وجود اشاره کند و آنجا که می پیچد بر صفات متعدد خدا و آنجا که خم می شود به مشکلاتاسرار الهی اشارت می دهد گاهی نیز به دام یا پایبند تشبیه می شود که به گرفتاری سالک در حلقه دنیای ادنی و دوری وی ازهدف اصلی او اشاره می کند یا فتنه و بلای مسیر سلوک عارف است این پژوهش به بررسی تمام وجوه رمز زلف در رباعیاتمی پردازد و با بررسی دیگر رموز حاضر در رباعیات همچون دل، غم، یاقوت، چاه زنخدان و معنای رمزی و حقیقی این اشعار راآشکار می سازد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

غزل حیدری

کارشناسی ارشد پژوهش هنر دانشگاه هنر تهران

�یدری، غزل،1401،درک رمز زلف یار در رباعیات منقوش بر کاشی های زرین فام تخت سلیمان،دوازدهمین کنفرانس بین المللی مطالعات زبان،ادبیات، فرهنگ و تاریخ

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دوازدهمین کنفرانس بین المللی مطالعات زبان،ادبیات، فرهنگ و تاریخ16 تیر 1401