بررسی و تحلیل بازنمود آسمان و ستارگان در نگاه مسعود سعد، نظامی و انوری

چکیده مقاله

از گذشته های بسیار دور با تغییر طول شب و روز و دگرگونی فصلها و تغییرات در آب و هوا، انسانها در پی کشف دلایل آنها برآمدند و به رصد کردنحرکت ماه و خورشید و ستارگان و وضعیت زمین پرداختند و با توجه به آنچه مشاهده و احساس می کردند، زمین را مرکز عالم و ساکن و سیارگان و ماه وخورشید را متحرک پنداشتند؛ با این وجود در میان ملل مختلف، با آنکه معمولا زمین ساکن و مرکز عالم هستی پنداشته می شده، نظریه هایی هم درباره مرکز عالمبودن خورشید مطرح بوده است بسیاری از شاعران بزرگ ایرانی چون نظامی، انوری و مسعود سعد سلمان، که خود از منجمان و حکیمان روزگار خویش بودهاندنیز سکون زمین و مرکز عالم بودن آن را در کنار دیگر دانشها و باورهای نجومی به گونه های مختلف در اشعار خویش بیان کرده اند؛ تا جایی که با بررسی اشعارایشان میتوان آگاهی کامل و روشنی از دانشها و باورهای نجومی دوران گذشته به دست آورد در این پژوهش، با مطالعه اشعار این سه شاعر، ابیات مرتبط باموضوع سکون زمین و گردش افلاک استخراج و دسته بندی شده و سپس با نظریه های نجومی سنجیده و مطابقت داده شده است در نتیجه بررسی اشعار این شاعران، دیده می شود که آنها به «ثبات زمین» و «گردش افلاک» باور داشته و در اشعار خویش از آن سخن گفته اند اما هیچگاه به نظریه های خورشید مرکزی توجه نکردهاند مسعود سعد و انوری گردش افلاک را قایم به ذات خویش و ارادی دانسته اند اما نظامی نیروی محرکه گردش افلاک را نیروی ارواح انسانها،دانسته است ما در این مقاله به بررسی چگونگی بازنمود نظر آنها و نظرات دانشمندان و منجمان دیگر می پردازیم

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

رحمان زارع

دانشجوی دکتری تخصصی دانشگاه شیراز

محمدحسین کرمی

استاد و عضو هیات علمی دانشگاه شیراز

�ارع، رحمان و کرمی، محمدحسین،1402،بررسی و تحلیل بازنمود آسمان و ستارگان در نگاه مسعود سعد، نظامی و انوری،هفدهمین کنفرانس بین المللی زبان، ادبیات، فرهنگ و تاریخ

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات هفدهمین کنفرانس بین المللی زبان، ادبیات، فرهنگ و تاریخ1 دی 1402