بررسی آرایه حسن تعلیل در غزلیات سعدی

چکیده مقاله

حسن تعلیل یکی از صنایع بدیعی مهم در شعر فارسی است که شاعر با بهره گیری از آن علت یک پدیده را نه بر اساس منطق علمی، بلکه بر پایه تخیل و احساس بیان می شود حسن تعلیل یکی از ویژگی های برجسته در شعر سعدی است که در غزلیات وی به شکل هنرمندانه ای مورد استفاده قرار گرفته است تعلیل در شعر سعدی نه تنها برای توجیه افعال انسانی، بلکه به عنوان ابزاری برای تبیین مفاهیم اخلاقی، فلسفی و اجتماعی به کار می رود سعدی با بهره گیری از تعلیل های منطقی و عاطفی، احساسات و تجربیات انسانی را به شیوه های زیبا و قابل درک به مخاطب منتقل می کند در این مقاله، ابتدا به تعریف حسن تعلیل و جایگاه آن در شعر فارسی پرداخته می شود و سپس نمونه هایی از غزلیات سعدی و شیوه به کارگیری این آرایه مورد بررسی قرار می گیرند هدف این تحقیق، نمایاندن تاثیر حسن تعلیل در شکل دهی به معنای عمیق تر اشعار سعدی و تاثیر آن بر اثرگذاری بیشتر اشعار است بررسی ها نشان می دهد که تعلیل در اشعار سعدی نه تنها جنبه بالغی دارد، بلکه در ایجاد پیوند عاطفی با مخاطب و ارتقاء زیبایی شناسی می کند