ساختارگریزی نحوی در مقالات شمس

چکیده مقاله

در مقالات شمس زبان به نوعی کارکرد معناداری و معنابخش خود را فرو نهاده است به نحوی که در موارد بسیار به نمونه هایی برمی خوریم که در آنها به نظر می رسد گوینده بیشتر در پی انتقال هیجانات و تجربه های روحی خود است تا انتقال پیامی مشخص و معین به مخاطب شمس با ساختارشکنی در حوزه ی زبان و معنا از روند یکنواخت و تکراری تالیف متون عرفانی خارج می شود و به کارکردهایی از زبان توجه می کند که تا پیش از او به آنها کمتر توجه شده بود و در واقع به زبان شخصی دست می یابد او از هنجار زبان نوشتار می گریزد و قواعد آن را به راحتی زیر پا می گذارد هدف شمس در مقالات القای معنی مقصود به ساده ترین وجه است که طبعا جاذب و گیراست، سخن از جان او بر می خیزد و می جوشد او در تقریر، نه در اندیشه گزینش و لفظ است و نه پروای پیوستگی معانی و افکار و آغاز و انجام و اندازه جمله ها و قرینه ها را، تعبیرات زبان محاوره را ارتجاال به کار می برد و یگانه دل مشغولی او تفهیم مطلب است و در پرتو حدت ذهن و قدرت حافظه و معلومات، سخن را به نزدیکترین حالت ممکن به ادبیات روزمره ی مردم بیان می کند و گرمی و صراحت و صداقت ویژگی اصلی کالمی اوست جستار حاضر با تکیه بر رویکرد توصیفی تحلیلی بر آن است تا با تکیه بر نحو جمالت در مقالات شمس به تحلیل و بررسی ساختاری این اثر پردازد نتایج و یافته های پژوهش نشان می دهد که شمس در پرتو تجارب عرفانی خویش، از سخن و گفتار فراتر می رود و این فراروی، امتیازی است که او را از علما و فیلسوفان و عرفای عصر خود متمایز می سازد این خصوصیت و تفاوت سبب تفاوت در ساختار نحوی مقالات شمس و نوعی عامی گویی، محاوره پردازی و یا بیان ارتجاعی گوینده شده است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سید اسماعیل فرجی

دکترای زبان و ادبیات فارسی مدرس آموزش زبان فارسی به غیر فارسی زبانان در مرکز آموزش زبان و معارف اسلامی وابسته به جامعه المصطفی

فرجی، سید اسماعیل،1404،ساختارگریزی نحوی در مقالات شمس،بیست و یکمین کنفرانس بین المللی مطالعات زبان، ادبیات، فرهنگ و تاریخ

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و یکمین کنفرانس بین المللی مطالعات زبان، ادبیات، فرهنگ و تاریخ20 فروردین 1404