بررسی حقوقی قرارداد انتقال گامت، تخمک و اسپرم و شخصیت حقوقی آن در حقوق ایران

چکیده مقاله

این پژوهش به بررسی ماهیت و آثار حقوقی قراردادهای انتقال گامت، شامل اسپرم و تخمک، در نظام حقوقی ایران می پردازد و تلاش می کند جایگاه این قراردادها را از منظر قواعد فقهی، حقوق مدنی و اصول اخلاق پزشکی تحلیل کند با گسترش روش های کمک باروری و افزایش استفاده از اهدای گامت، پرسش های مهمی درباره مشروعیت، اعتبار، ارکان قرارداد، حقوق و تعهدات طرفین و وضعیت حقوقی طفل متولدشده مطرح شده است در حقوق ایران قانون مستقلی درباره انتقال گامت وجود ندارد و مقررات موجود بیشتر ناظر بر اهدای جنین است؛ ازاین رو تعیین ماهیت حقوقی این قراردادها با ابهام روبه روست در این تحقیق، قرارداد انتقال گامت از منظر اصل آزادی قراردادها، قواعد مربوط به نظم عمومی و موازین شرعی مورد بررسی قرار گرفته و این نتیجه حاصل می شود که در صورت رعایت ضوابط قانونی و اخلاقی، اصل انعقاد چنین قراردادهایی قابل پذیرش است همچنین شخصیت حقوقی و هویتی طفل حاصل از انتقال گامت، به ویژه در موضوعاتی مانند نسب، ارث، حضانت و محرمانگی اطلاعات ژنتیکی، از مهم ترین چالش های حقوقی این حوزه شناخته می شود یافته های پژوهش نشان می دهد که خلا تقنینی در این زمینه می تواند موجب تعارضات قضایی و مشکلات اجتماعی شود و ضرورت تدوین مقررات جامع و شفاف در خصوص انتقال گامت و آثار حقوقی آن در نظام حقوقی ایران بیش از پیش احساس می شود از سوی دیگر، بررسی دیدگاه های فقهی و حقوقی نشان می دهد که اختلاف نظر قابل توجهی درباره ماهیت مالی یا غیرمالی گامت و امکان خریدوفروش یا واگذاری آن وجود دارد برخی حقوقدانان انتقال گامت را در قالب قراردادهای خصوصی و مبتنی بر رضایت طرفین تحلیل می کنند، در حالی که گروهی دیگر به دلیل ارتباط مستقیم این موضوع با کرامت انسانی و حقوق بنیادین طفل، محدودیت هایی برای آن قائل اند این پژوهش همچنین به مسئولیت مراکز درمان ناباروری، ضرورت اخذ رضایت آگاهانه، حفظ محرمانگی اطلاعات و حمایت از حقوق زوجین و کودک متولدشده می پردازد و تاکید می کند که نبود چارچوب قانونی مشخص، می تواند زمینه ساز سوءاستفاده، اختلاف در تعیین نسب و تضییع حقوق اشخاص شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

ساناز علی بیگی نژاد

فارغ التحصیل کارشناسی ارشد حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سیرجان، کرمان

�لی بیگی نژاد، ساناز،1404،بررسی حقوقی قرارداد انتقال گامت، تخمک و اسپرم و شخصیت حقوقی آن در حقوق ایران،دهمین کنفرانس بین المللی فقه، حقوق ، وکالت و علوم اجتماعی در افق ایران ۱۴۰۴،مشهد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دهمین کنفرانس بین المللی فقه، حقوق ، وکالت و علوم اجتماعی در افق ایران ۱۴۰۴26 مرداد 1404 · مشهد