آسیب شناسی سیاستگذاریها در زمین و مسکن شهری

چکیده مقاله

هدف از پژوهش حاضر، انجام یک تحلیل گفتمانی از سیاست های زمین و مسکن شهری در دوره زمانی ۱۴۰۰ ۱۳۵۷ می باشد با مبنا قرار دادن نظریه تولید فضای هانری لوفور و به تاسی از این ایده که هر فضای تولید شده، حاصل مفهوم پردازی کنشگران آن است، تلاش شد تا بازنمایی های فضایی مربوط به مقوله زمین و مسکن شهری، در قالب یک امر گفتمانی توضیح داده شود همچنین روابط بین کنشگران و عملکرد آن ها با استفاده از دیدگاه نهادگرایی و با مدنظر قرار دادن «دولت» به عنوان مهمترین گفتمان پرداز و کنشگر نهادی مسکن شهری مورد بررسی قرار گرفت روش شناسی پژوهش مبتنی بر پارادایم انتقادی و طرح تحقیق آن، آمیخته از نوع «همزمان تغییرپذیر» بود که بر اساس استراتژی استقرایی به سوال پژوهش پاسخ می دهد داده های پژوهش بر اساس محتوای جراید، مستندات و برنامه های زمین و مسکن و همچنین مصاحبه های موجود از مدیران و مسئولان ذینفوذ زمین و مسکن گردآوری شده است برای تحلیل داده ها روش گفتمانی لاکلائو و موفه مدنظر قرار گرفت و بدین منظور، از تکنیک های آماری، تحلیل محتوای کیفی، استدلال منطقی و تحلیل تفسیری استفاده شد بر اساس نتایج، در طول پنجاه سال اخیر، در مجموع شش گفتمان بر سیاست گذاری زمین و مسکن شهری اثرگذار بوده اند که شامل گفتمان گذار ۱۳۶۰ ۱۳۵۷ ، تعادل و مساوات ۱۳۶۸ ۱۳۶۰ ، گفتمان کنترل سیاسی و آزادسازی اقتصادی ۱۳۷۶ ۱۳۶۸ ، گفتمان مشارکت سیاسی و آزادسازی اقتصادی ۱۳۸۴ ۱۳۷۶ ، گفتمان کنترل سیاسی و کنترل بازار ۱۳۹۲ ۱۳۸۴ ، و گفتمان مشارکت محدود سیاسی و آزادسازی اقتصادی ۱۴۰۰ ۱۳۹۲ می باشند در نهایت با مبنا قرار دادن نظریه نهادگرایی، این نتیجه به دست آمد که عدم نهادسازی در نظام برنامه ریزی کشور و یا ضعف و محدودیت شدید نهادهای دولتی و بخش خصوصی در سیاست گذاری، تامین و عرضه زمین و مسکن، منجر به سوق یافتن سیاست ها و اقدامات به سمت گفتمان سازی های سلیقه ای، فردی و شخصی شده است که معادل با بی برنامگی و آشفتگی در نظام مدیریت زمین و مسکن می باشد این مشکل پس از گذشت چهار دهه از انقلاب همچنان پابرجا بوده و بحرانی تر از قبل شده است بنابراین، مهمترین محور آسیب شناسی سیاست های زمین و مسکن که قابل استنتاج از این مطالعه ، همانا «تقویت نهادهای سیاست گذار و افزایش ظرفیت های حقوقی و اختیارات این نهادها به صورت یکپارچه در جهت پاسخ گویی به کف مطالبات عمومی جامعه در خصوص زمین و مسکن شهری» است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

ابوالفضل مشکینی

دانشیار گروه جغرافیا دانشگاه تربیت مدرس

مشکینی، ابوالفضل،1402،آسیب شناسی سیاستگذاریها در زمین و مسکن شهری،دهمین کنفرانس ملی و سومین کنفرانس بین المللی برنامه ریزی شهری و مدیریت شهری،مشهد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دهمین کنفرانس ملی و سومین کنفرانس بین المللی برنامه ریزی شهری و مدیریت شهری24 آبان 1402 · مشهد