ماهیت حقوقی قراردادهای شهرداری با مالکان املاک در حقوق خصوصی ایران

چکیده مقاله

قراردادهای منعقده میان شهرداری و مالکان املاک، به عنوان یکی از مهم ترین ابزارهای تنظیم روابط حقوقی در حوزه مدیریت شهری، واجد ماهیتی پیچیده اند که در مرز میان حقوق خصوصی و حقوق عمومی شکل می گیرد این قراردادها، از یک سو بر مبانی کلاسیک حقوق مدنی، از جمله تعریف عقد در ماده ۱۸۳ قانون مدنی، شرایط اساسی صحت معاملات مقرر در ماده ۱۹۰ و اصل لزوم مندرج در ماده ۲۱۹ همان قانون استوارند و از سوی دیگر، به واسطه حضور شهرداری به عنوان شخص حقوقی عمومی، به طور ساختاری تحت تاثیر قواعد آمره حقوق عمومی قرار دارند هدف این پژوهش، تبیین ماهیت حقوقی قراردادهای شهرداری با مالکان املاک در حقوق خصوصی ایران و تحلیل حدود و کیفیت اعمال اراده قراردادی در پرتو قوانین خاص شهری است روش پژوهش، توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعه کتابخانه ای و مرور انتقادی منابع قانونی، دکترین حقوقی و رویه های مرتبط است یافته های پژوهش نشان می دهد که اصل حاکمیت اراده، به موجب ماده ۱۰ قانون مدنی، در این دسته از قراردادها کارکردی تعدیل شده دارد و آزادی قراردادی، به واسطه صلاحیت های احصایی شهرداری در ماده ۵۵ قانون شهرداری مصوب ۱۳۳۴، به صورت نهادی محدود می شود همچنین بررسی مقررات ماده ۱۰۱ اصلاحی قانون شهرداری و تبصره های آن بیانگر آن است که در قراردادهای ناظر بر تفکیک و افراز اراضی، محتوای تعهدات طرفین به طور آمره توسط قانون تعیین شده و قرارداد، نقش ابزار اجرایی قواعد قانونی را ایفا می کند تمایز این قراردادها از اعمال اداری و تصمیمات یک جانبه حاکمیتی نیز نشان می دهد که معیار اصلی تفکیک، وجود یا فقدان تراضی است، نه هدف عمومی اقدام از منظر حق مالکیت، مواد ۳۰ و ۳۱ قانون مدنی در کنار اصل ۴۰ قانون اساسی، چارچوبی را ترسیم می کنند که در آن، اعمال حق مالکیت در بستر قراردادهای شهری، مقید به رعایت منافع عمومی است در نتیجه گیری کلی، پژوهش حاضر نشان می دهد که قراردادهای شهرداری با مالکان املاک، نهادی خاص در حقوق خصوصی ایران محسوب می شوند که تحلیل آن ها مستلزم پذیرش هم زمان منطق تعهدات قراردادی و تقدم قواعد آمره حقوق عمومی است؛ امری که بازخوانی مفاهیم سنتی عقد و اراده را در بستر حقوق شهری ضروری می سازد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مصطفی انصاری فر

رئیس املاک شهرداری منطقه یک همدان، همدان، ایران

�نصاری فر، مصطفی،1404،ماهیت حقوقی قراردادهای شهرداری با مالکان املاک در حقوق خصوصی ایران،یازدهمین کنفرانس بین المللی فقه، حقوق ، وکالت و علوم اجتماعی در افق ایران ۱۴۰۴،مشهد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات یازدهمین کنفرانس بین المللی فقه، حقوق ، وکالت و علوم اجتماعی در افق ایران ۱۴۰۴19 آبان 1404 · مشهد