مبانی فقهی و حقوقی پولشویی؛ بازخوانی و تحلیلی نوین

چکیده مقاله

پولشویی فرایندی است که طی آن منشا نامشروع اموال و عواید حاصل از جرم با روشهای پیچیده و مخفی تغییر می کند تا این اموال وارد نظام اقتصادی مشروع شده و منافع حاصله و جههای قانونی بیابد این پدیده در سالهای اخیر به یکی از دغدغه های جدی در سیاستگذاری اقتصادی و حقوق کیفری کشورهای مختلف و از جمله ایران تبدیل شده است با وجود آنکه اصطلاح پولشویی مفهومی معاصر و برآمده از نظامهای حقوقی جدید است، اما مضامین مشابه آن در آموزه های فقهی و قواعد حقوق اسلامی با عناوینی نظیر 'اکل مال به باطل'، 'اکل سحت تحریم معامله باطله' و 'تربح نامشروع' از دیرباز مطرح بوده است پژوهش حاضر، ضمن تبیین دقیق مفهوم پولشویی و تحلیل فرایندهای آن از منظر فقه امامیه و حقوق ایران، مبانی قرآنی روایی و اجتهادی حرمت این پدیده و نیز ادله جرم انگاری آن در قوانین معاصر ایران را مورد بررسی قرار داده و نشان می دهد که پولشویی، افزون بر جنبه های اقتصادی و اجتماعی، بر اساس مستندات معتبر فقهی از جمله اطلاق و عموم آیه شریفه 'کل مال به باطل' و روایات معصومین ع حرام بوده و مقابله جدی با این پدیده تکلیفی شرعی و عقلی است که بنیان آن مورد تاکید اکثر فقهای امامیه و علمای حقوق قرار گرفته است علاوه بر این پذیرش قاعده 'التعزیر لکل عمل محرم' زمینه مناسبی برای اعطای اختیار به قانونگذار جهت پیش بینی ضمانت اجراهای کیفری لازم به منظور مبارزه با این پدیده را در نظام حقوقی ایران فراهم آورده است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

جواد وفادار

دانش آموخته دکتری گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی واحد قم دانشگاه آزاد اسلامی، قم، ایران

وفادار، جواد،1404،مبانی فقهی و حقوقی پولشویی؛ بازخوانی و تحلیلی نوین،دهمین کنفرانس بین المللی فقه، حقوق ، وکالت و علوم اجتماعی در افق ایران ۱۴۰۴،مشهد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دهمین کنفرانس بین المللی فقه، حقوق ، وکالت و علوم اجتماعی در افق ایران ۱۴۰۴26 مرداد 1404 · مشهد