بررسی تاثیر خشکسالی در وضعیت گرایش و تغییرات پوشش گیاهی مراتع گردنه قوشچی آذربایجان غربی

چکیده مقاله

اکوسیستم های مرتعی مناطق خشک جهان که بخش چشمگیری از سرزمین ما نیز در قلمرو آن قرار دارد در مجموع نظامهای زیستی حساس و شکننده ای هستند که در برابر عوامل مختلف از جمله تغییرات اقلیمی بخصوص، بارندگی، درجه حرارت به سادگی در معرض نابودی و انهدام قرار می گیرند در چنین شرایطی وقوع خشکسالیها که می توان آنرا شرایط نامناسب ریزشهای جوی یک منطقه دانست همیشه محتمل و قابل انتظار است در عرصه های منابع طبیعی تاثیر خشکسالی بیشتر ناشی از کاهش شدید میزان ریزشهای جوی و افزایش درجه حرارت به نسبت میانگین سالیانه است و آثار این پدیده زمانی تشدید می گردد که از یک طرف طی چند سال متوال تداوم داشته باشد و از طرف دیگر مقارن با فعالیتهای نامناسب و بیرویه بهره برداری از این منابع گردد که نهایتاً باعث کاهش پوشش گیاهی، تولیدات دامی و درآمد بهره برداران مرتعی می گردد هدف از این بررسی ارزیابی تاثیر خشکسالی بر تغییرات پوشش گیاهی، وضعیت و گرایش مراتع مو عکس العمل گیاه در برابر آن می باشد این بررسی در قرق گردنه قوشچی بمدت چهارسال اجرا گردید هرساله در داخل کوادراتهای ثابت پارامترهای مثل درصد پوشش تاجی، تراکم، زادآوری تعداد نهالهای جوان گونه های دائمی شمارش و یادداشت گردید تولید نیز بروش قطع و توزین Clipping Method اندازه گیری شده وضعیت مرتع بروش شش فاکتوری سازمان جنگلبانی آمریکا Good Win و گرایش مرتع بروش سازمان جنگلبانی آمریکا ترازوی گرایش مرتع تعیین گردیدند داده های اقلیمی برای سالهای مورد بررسی از ایستگاه هواشناسی کهریز فراهم گردید داده های جمع آوری شده جمع بندی و نتایج تعبیر و تفسیر گردید بارندگی و درجه حرارت در سالهای مختلف متفاوت بودند هرچهارسال مورد بررسی پائین تر از میانگین و درجه حرارت متوسط سالیانه بالاتر از میانگین بوده است سال 76 خشکترین و سال 75 مرطوبترین سال بود بین درجات وضعیت مرتع و گرایش با بارندگی و متوسط درجه حرارت سالیانه در بعضی از سالها رابطه وجود دارد بین پوشش تاجی فرمهای رویشی با بارندگی و درجه حرارت همبستگی مشاهده گردید کل پوشش تاجی در سال 78 نسبت به سال 75، 6/8 درصد کاهش نشان می دهد تراکم گونه های همانند درصد پوشش تاجی تاثیر نوسانات بارندگی دما قرار داشت کل تراکم گونه ها در سال 78 نسبت به سال 75، 3/3 درصد کاهش یافته است فرمهای رویشی از نظر تراکم عکس العملهای متفاوتی از خود نشان دادند گندمیان دائمی با 1/4 نهال در مترمربع بیشترین کاهش درحالیکه تراکم بوته ایها با 5/1 نهال در مترمربع کمترین کاهش را داشت از فرمهای رویشی، گندمیان دائمی بیشترین مقدار زادآوری را داشته و در سال 1375 نسبت به سالهای دیگر مورد بحث بیشترین مقدار زادآوری صورت گرفته است تولید گونه ها نیز تحت تاثیر نوسانات بارندگی و درجه حرارت قرار داشت طوریکه بیشترین تولید با مقدار 987 کیلوگرم در هکتار مربوط به سال 75 و کمترین آن مربوط به سال 76 بوده که 792 کیلوگرم در هکتار می باشد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

میرطاهر قائمی

عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان آذربایجان غربی

شهرام عابدی

کارشناس مرتع مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی آذربایجان غربی

قائمی، میرطاهر و عابدی، شهرام،1388،بررسی تاثیر خشکسالی در وضعیت گرایش و تغییرات پوشش گیاهی مراتع گردنه قوشچی آذربایجان غربی،دومین همایش ملی اثرات خشکسالی و راهکارهای مدیریت آن،اصفهان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش ملی اثرات خشکسالی و راهکارهای مدیریت آن25 اردیبهشت 1388 · اصفهان