بررسی و بازبینی محاسبه نمایه خشکسالی با روش استاندارد و شاخص دهکها در استان خوزستان

چکیده مقاله

تغییرات اقلیمی یکی از ویژگیهای طبیعی چرخه اتمسفر می باشد که بر اثر آن نابهنجاری ها و یا نوساناتی در روند پارامترهای هواشناسی از جمله بارندگی و دما حاصل می شود این ناهنجاریها در بسیاری از نقاط دنیا شدید است و موجب اختلال در اکوسیستم های طبیعی می گردد خشکسالی ها نشانه روشنی از این تغییرات اقلیمی می باشند که بسیاری از مناطق خشک و نیمه خشک دنیا را با شدتهای زیاد هرچند سال یکبار در بر می گیرند تاکنون شاخص های متعددی نظیر شاخص انحراف از میانگین، شاخص دهک ها، شاخص تورنت وایت، شاخص پالمر و از این قبیل برای پایش پدیده خشکسالی پیشنهاد شده است که هر کدام دارای مشکلات خاصی می باشند به عنوان مثال شاخص انحراف از میانگین وابسته به مکان بوده و با توجه به اینکه میانگین بارندگی در هر محل ارزش خاص دارد، این شاخص در پایش توزیع و گسترده مکانی خشکسالی ناتوان است شاخص پالمر نیز به جهت نیاز به پارامترهای متعدد و پیچیده بودن محاسبات، از کاربری محدودی بویژه در ایران که از نبود و یا کمبود اطلاعات رنج می برد برخوردار می باشد مطالعاتی که تاکنون در این زمینه در ایران انجام شده است محدود به چند مطالعه بر مبنای استفاده از شاخص انحراف از میانگین و شاخص دهکها است در این تحقیق با استفاده از روش شناخته شده شاخص استاندارد پدیده خشکسالی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می گیرد شاخص استاندارد که تنها بر پایه استفاده از روش شناخته شده شاخص استاندارد پدیده خشکسالی مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار می گیرد شاخص استاندارد که تنها بر پایه استفاده از معیار بارندگی استوار است، اساساً برای تعریف و پایش خشکسالی و ترسالی ارائه شده است این شاخص به تحلیل گر این امکان را می دهد تا تعداد وقایع خشکسالی و ترسالی اتفاق افتاده را برای هر گام زمانی دلخواه تعریف و شناسایی نماید از آنجائی که این شاخص بی بعد می باشد می توان به کمک آن اطلاعات مناطق مختلف را با هم مقایسه و نقشه های گسترده خشکسالی را با دقت بیشتری تولید نمود از جمله مزایای دیگر این شاخص آن است که می توان خشکسالی های شدید و ترسالی های شدید منطقه را شناسائی و با برازش تابع چگالی احتمال تحلیل فراوانی بر روی آن انجام داد برای انجام این تحقیق ابتدا داده های بارندگی ماهانه ایستگاه هواشناسی واقع در استان در یک دوره آماری 17 ساله مورد بررسی آماری قرار گرفتند سپس مناسبترین تابع توزیع احتمال برای هر ایستگاه شناسائی و تابع توزیع احتمال تجمعی داده ها محاسبه گردید با تبدیل تابع توزیع تجمعی هر ایستگاه به تابع توزیع نرمال، اقدام به نرمال سازی داده ها گردید با نرمال کردن داده ها احتمال تجمعی داده ها در توزیع نرمال محاسبه شد با توجه به میانگین صفر و انحراف از معیار 1 در توزیع نرمال استاندارد شاخص SPI بیانگر تعداد انحراف معیار هر رخداد بارندگی از میانگین می باشد به این ترتیب بر اساس توزیع تجمعی نرمال هر ایستگاه احتمال مقادیر بارندگی سری زمانی هر ایستگاه محاسبه و شاخص SPI معادل آن تعیین شد سپس شاخص SPI برای مقیاسهای 24، 12، 9، 6 و 3 ماهه محاسبه گردید نتایج این مطالعه نشان می دهد که توزیع پیرسون نوع 3 را می توان بهترین توزیع آماری برای پیش بینی احتمال وقوع خشکسالی مورد استفاده قرار داد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

حسین مهران نیا

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهبهان

حسین هوشمندی

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهبهان

محمدرضا نگاهی

عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهبهان

اسماعیل معتمدی

فارغ التحصیل کارشناسی کامپیوتر دانشگاه آزاد اسلامی واحد بهبهان

مهران نیا، حسین و هوشمندی، حسین و نگاهی، محمدرضا و معتمدی، اسماعیل،1388،بررسی و بازبینی محاسبه نمایه خشکسالی با روش استاندارد و شاخص دهکها در استان خوزستان،دومین کنفرانس سراسری آب،بهبهان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین کنفرانس سراسری آب20 اسفند 1388 · بهبهان