خشکسالی و بحران آن در کشور

چکیده مقاله

خشکی یک صفت اقلیمی و از ویژگی های همیشگی آب و هوایی مناطق خشک بشمار می آید این پدیده که از کاهش پیش بینی نشده بارش در مدتی معین و در منطقه ای که لزوماً خشک نیست سرچشمه می گیرد و این میزان کاهش بارش به اندازه ای است که روند عادی رشد را مختل می سازد و آثار زیانبار آن ابتدا بر کشاورزی و سپس بر منابع آب هویدا می گردد و این پدیده می تواند در هر رژیم آب و هوایی اتفاق بیفتد پژوهشگران مسئله خشکی و خشکسالی و بحران های ناشی از آن را به دو عامل، طبیعی آب و هوایی و انسانی مربوط می دانند و عوامل طبیعی در ایجاد خشکسالی سخت تعیین کننده و نقش انسان که خود باعث دگرگونی میکروگلیما می شود انکارناپذیر است بطور کلی امروزه پذیرفته ایم که خشکسالی های سخت، برآیند تغییرات چرخش اتمسفری است و بسیاری از اقلیم شناسان خشکسالی های گسترده را به پدیده اِل نینو مربوط می دانند در هر صورت، وقوع خشکسالی ها و به تبع آن کمبود منابع آب از یکطرف و نیاز جمعیت رو به افزایش جهان به منابع آب شیرین و تجدید شونده از طرف دیگر، موجب کاهش سرانه آب گردیده و این روند هر روز و هر سال چه در سطح جهانی و چه در سطح منطقه ای و ملی ادامه دارد و این کاهش سرانه، بحران ها و تنش هایی را بوجود آورده است کشور ایران که بنا به موقعیت ویژه جغرافیایی و آثار ناشی از گردش عمومی جو در ردیف مناطق خشک جهان قرار دارد، از این قاعده کلی مستثنی نیست اگر میانگین بارندگی سالانه جهان که در حدود 860 میلیمتر برآورد شده را با میانگین بارش سالانه ایران که کمابیش 240 میلیمتر می باشد، بسنجیم مشاهده می شود که مقدار بارندگی ایران کمتر از یک سوم بارندگی جهانی است و همان مقدار بارندگی، چه به لحاظ زمانی و چه به لحاظ مکانی بطور یکنواخت در سطح کشور توزیع نمی شود در این مقاله، ضمن بررسی علل طبیعی و انسانی خشکسالی در سطح جهان، آثار زیانبار ناشی از این پدیده را با زبان اعداد و ارقام بررسی نموده و با استناد از مطالعات سازمانها و نهادهای بین المللی در این خصوص بویژه از بحران مربوط به کمبود منابع آب در ایران کالبدشکافی بخصوصی بعمل آمده است و در نهایت نتیجه مقاله به آنجا ختم می گردد که مدیریت پیوسته آب در کشور می تواند از تأثیر مخرب بیشتر بحران آب جلوگیری و یا حداقل در کمرنگ نمودن آثار زیانبار آن مؤثر باشد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

میرعلی شفیعی عربی

استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد چالوس

�فیعی عربی، میرعلی،1388،خشکسالی و بحران آن در کشور،دومین کنفرانس سراسری آب،بهبهان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین کنفرانس سراسری آب20 اسفند 1388 · بهبهان