برنامه ریزی و مدیریت بهینه منابع آب و نقش آن در کاهش اثرات خشکسالی

چکیده مقاله

پدیده خشکسالی به عنوان یکی از رخدادهای طبیعی جهان بطور متناوب در طول زمان اتفاق می افتد که اثرات آن در کشورهای فقیر و در حال توسعه بسیار گسترده، عمیق و زیانبار بوده و خسارتهای جبران ناپذیری را بر جامعه انسانی، حیوانی، گیاهی و محیط زیست وارد می کند با توجه به قرار گرفتن ایران در کمربند خشک و نیمه خشک دنیا، بروز خشکسالی های شدید و گسترده در کشور آسیبهای بسیاری را هرساله بر پیکره اقتصادی بخشی از کشور تحمیل می کند به گونه ای که در برخی سالها خشکسالی موجب کاهش 4 میلیون تنی در تولید محصولات کشاورزی در کشور شده است بخش کشاورزی مصرف کننده 91 درصد منابع با راندمان آبیاری حدود 43 درصد است که لازم است افزایش راندمان آبیاری و ارتقا بهره وری آب مصرفی در بخش کشاورزی به عنوان راهکار اساسی و مهم مد نظر قرار گیرد لذا با توجه به محدودیت مناب آب در ایران، مهمترین مسئله در مدیریت منابع آبی کشور، برقرار تعادل میان عرضه و تقاضای آب می باشد برای غلبه با مشکل کم آبی، در چند دهه گذشته، تاکید بر افزایش عرضه آب از طریق سرمایه گذاری در توسعه منابع آب بوده است با توجه به اینکه اثر این سرمایه گذاری ها بر افزایش تولیدات کشاورزی کمتر از انتظار بوده، موضوع مدیریت تقاضا در جهت تحقق هدف بهره برداری پایدار آب و موضوع بهره برداری مطلوب از شبکه های آبیاری و زهکشی بطور اعم، و موضوع بهره برداری مطلوب از شبکه های آبیاری و زهکشی بطور اخص، در سالهای اخیر مورد توجه قرار گرفته است بررسی ها نشان می دهد که روش های ناقص مدیریت بهره برداری از آب شامل عدم کنترل الگوی کشت، عدم اندازه گیری آب تحویلی به کشاورز، مشخص نکردن میزان آب مورد نیاز واقعی محصولات، نامشخص بودن ارزش آب و یا حداقل هزینه های تامین و انتقال آن موجب تلفات بیش از حد و بازدهی اندک شده است در مورد مسئله عدم هماهنگی میان بخش دولتی و غیردولتی می توان گفت که به سبب تفکیک نشدن حقوق و تصدی گری دولت در ارتباط با مردم و مشخص نشدن حدود دخالت بخش غیردولتی در جنبه های مختلف مدیریت تعریف شده ای به منظور هماهنگی میان بخش دولتی و غیردولتی وجود ندارد

نویسندگان

حمید برقی

عضو هیئت عملی گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان

یوسف قنبری

عضو هیئت عملی گروه جغرافیای دانشگاه اصفهان

�رقی، حمید و قنبری، یوسف،1388،برنامه ریزی و مدیریت بهینه منابع آب و نقش آن در کاهش اثرات خشکسالی،دومین همایش ملی اثرات خشکسالی و راهکارهای مدیریت آن،اصفهان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش ملی اثرات خشکسالی و راهکارهای مدیریت آن25 اردیبهشت 1388 · اصفهان