چکیده مقاله
صنایع فولاد و ذوب آهن به عنوان یکی از ارکان اصلی توسعه صنعتی و اقتصادی کشورها، نقش مهمی در رشد پایدار جوامع ایفا می کنند Taylor, Robinson, Evans et al, ۲۰۱۸؛ صادقی، احمدی و نوری، ۱۴۰۲ در میان فرآیندهای این صنایع، واحد کک سازی جایگاه ویژه ای دارد؛ زیرا با تبدیل زغال سنگ به کک متالورژیکی، شرایط لازم برای واکنش های احیای سنگ آهن در کوره بلند را فراهم می سازد صادقی، احمدی و نوری، ۱۴۰۲ با وجود اهمیت حیاتی این واحد، ماهیت پیچیده شیمیایی و حرارتی آن سبب تولید آلاینده های متعدد، به ویژه گازهای سمی نظیر هیدروژن سولفید H₂S ، می شود رضایی و مرتضوی، ۱۳۹۶؛ سلیمانی و رضایی، ۱۳۹۹ که پیامدهای جدی برای سلامت نیروی انسانی، تجهیزات صنعتی و محیط زیست دارد Zhang, Wang, Chen et al , ۲۰۱۹ گاز H₂S بی رنگ، با بویی شبیه تخم مرغ فاسد، دارای چگالی بالاتر از هوا، سمیت بالا و قابلیت اشتعال است در محیط های صنعتی بسته یا با تهویه ناکافی، این گاز در ارتفاعات پایین تجمع یافته و می تواند منجر به خفگی، مسمومیت شدید و حتی مرگ ناگهانی شود Nguyen, Pham, Tran et al , ۲۰۲۰؛ Gupta, Mehta & Singh, ۲۰۱۷؛ احمدی، رضایی و موسوی، ۱۳۹۹؛ محمودی و احمدی، ۱۴۰۱ مواجهه طولانی مدت با H₂S نیز پیامدهای مزمن بر سیستم های عصبی، تنفسی و قلبی به همراه دارد Reese, Bianchi & Smith, ۲۰۲۱ علاوه بر اثرات انسانی، خاصیت خورندگی H₂S منجر به تخریب لوله ها، مخازن و تجهیزات شده و هزینه های سنگین تعمیرات و توقف تولید را در پی دارد Kim, Park, Choi et al , ۲۰۲۲؛ Brown, Taylor, Green et al , ۲۰۲۰ همچنین، پیامدهای زیست محیطی این گاز شامل اسیدی شدن خاک، آلودگی منابع آب و آسیب به گونه های گیاهی و جانوری است که می تواند تعادل اکولوژیکی منطقه را بر هم زند Zhang, Wang, Chen et al , ۲۰۱۹؛ Chen, Zhang, Liu et al , ۲۰۲۳؛ عباسی، رضایی و احمدی، ۱۴۰۰ با توجه به این پیامدها، در سطح جهانی روش های مختلفی برای مدل سازی و ارزیابی ریسک H₂S توسعه یافته است نرم افزار ALOHA یکی از ابزارهای پرکاربرد در این زمینه است که با در نظر گرفتن ویژگی های فیزیکی ماده، شرایط هواشناسی و مشخصات نشت، محدوده پراکنش گاز را شبیه سازی می کند و قابلیت تلفیق خروجی های خود با GIS و Google Earth را دارد Wang, Li, Zhou et al , ۲۰۱۹؛ موسوی، رضوی و جعفری، ۱۴۰۰ از سوی دیگر، روش ارزیابی کمی ریسک QRA ابزاری علمی برای شناسایی سناریوهای حادثه، تعیین احتمال وقوع و ارزیابی شدت پیامدهاست Johnson, Smith, Davis et al , ۲۰۲۰؛ Patel, Desai, Shah et al , ۲۰۲۱؛ Li, Zhou, Wang et al , ۲۰۲۱؛ علیزاده، شریفی و امیری، ۱۳۹۹؛ CCPS, ۲۰۲۲ ترکیب این روش ها با تحلیل های مکانی، ابزاری قدرتمند برای مدیران صنایع و مسئولان ایمنی فراهم می سازد تا راهکارهای پیشگیرانه و کنترلی اثربخش تری اتخاذ کنند Garcia, Lopez, Fernandez et al , ۲۰۲۳؛ موسوی، ۱۳۹۱؛ عباسی، رضایی و احمدی، ۱۴۰۰؛ Shao, Deng, Wang et al , ۲۰۲۳ در ایران، به ویژه در صنایع فولادی مانند ذوب آهن اصفهان، مطالعات جامع در زمینه ارزیابی ریسک H₂S کمتر انجام شده است و اقدامات بیشتر به پایش های محدود یا واکنش های پس از حادثه محدود می شود محمدی، حسینی و
نویسندگان
محمدرضا فدایی تهرانی
سیدسجاد حسینی فرادنبه
سیدسجاد حسینی فرادنبه
محمدرضا فدایی تهرانی
شیوه ارجاع
فدایی تهرانی، محمدرضا و حسینی فرادنبه، سیدسجاد،1404،ارزیابی ریسک نیروی انسانی، محیط زیست و تجهیزاتی ناشی از پراکنش H۲S در واحد کک سازی ذوب آهن اصفهان،کنفرانس ملی مدیریت شهری با رویکرد توسعه پایدار،خرم آباد
ارائهشده در
مجموعه مقالات کنفرانس ملی مدیریت شهری با رویکرد توسعه پایدار15 مهر 1404 · خرم آباد