نقش جامعه و فرهنگ در شکل دهی مسئولیت پذیری دیجیتال فراگیران

چکیده مقاله

در دنیای امروز، رشد فزاینده فناوری های دیجیتال و نفوذ گسترده اینترنت در ابعاد مختلف زندگی، ضرورت آموزش و تقویت مسئولیت پذیری دیجیتال را بیش از پیش آشکار کرده است مسئولیت پذیری دیجیتال به معنای توانایی فراگیران در استفاده آگاهانه، اخلاقی و مسئولانه از فناوری های دیجیتال و رعایت حقوق و حریم خصوصی دیگران در فضای مجازی است جامعه و فرهنگ به عنوان عوامل موثر بر شکل دهی رفتارهای دیجیتال فراگیران، نقش اساسی ایفا می کنند فرهنگ به عنوان مجموعه ای از ارزش ها، باورها و هنجارهای اجتماعی، الگوهای رفتاری فراگیران را در فضای مجازی تحت تاثیر قرار می دهد جامعه نیز از طریق نهادهایی همچون خانواده، مدرسه و رسانه های جمعی، نقش کلیدی در انتقال این ارزش ها و شکل دهی رفتارهای مسئولانه در فضای دیجیتال دارد در محیط های فرهنگی که بر ارزش هایی همچون احترام به حقوق دیگران، رعایت حریم خصوصی و رفتار اخلاقی تاکید می شود، فراگیران بیشتر به رعایت این اصول در فضای مجازی پایبند خواهند بود همچنین، خانواده به عنوان نخستین نهاد اجتماعی، نقش مهمی در آموزش رفتارهای مسئولانه دیجیتال دارد والدینی که به استفاده ایمن و اخلاقی از فناوری توجه دارند و فرزندان خود را به رعایت اصول اخلاقی در فضای مجازی ترغیب می کنند، در شکل گیری رفتارهای مسئولانه فرزندان خود در محیط دیجیتال تاثیر بسزایی دارند مدرسه نیز به عنوان یک نهاد رسمی آموزشی، از طریق تدوین برنامه های آموزشی مرتبط با سواد دیجیتال، اجرای کارگاه های آموزشی و استفاده از شیوه های تدریس مبتنی بر فناوری، می تواند در ارتقای مسئولیت پذیری دیجیتال فراگیران نقش مهمی ایفا کند علاوه بر خانواده و مدرسه، رسانه های جمعی و شبکه های اجتماعی نیز در شکل دهی رفتارهای دیجیتال فراگیران تاثیرگذار هستند محتوای ارائه شده در این فضاها، الگوهای فکری و رفتاری را شکل داده و بر نگرش فراگیران نسبت به فضای مجازی اثر می گذارد اگر محتوای رسانه ها و شبکه های اجتماعی بر اصول اخلاقی، احترام به دیگران و مسئولیت پذیری تاکید داشته باشد، احتمال بروز رفتارهای مسئولانه در فضای دیجیتال افزایش خواهد یافت از سوی دیگر، ضعف در برنامه های آموزشی و ناهماهنگی میان ارزش های خانوادگی، مدرسه و رسانه ها ممکن است به بروز مشکلاتی همچون رفتارهای ناهنجار، قلدری سایبری و نقض حریم خصوصی منجر شود در نتیجه، نقش جامعه و فرهنگ در شکل دهی به مسئولیت پذیری دیجیتال فراگیران غیرقابل انکار است ایجاد هماهنگی میان خانواده، مدرسه و رسانه ها در ارائه آموزش های مرتبط با سواد دیجیتال و تقویت ارزش های فرهنگی مثبت، می تواند به شکل گیری رفتارهای مسئولانه و اخلاقی در فضای مجازی منجر شود این پژوهش با هدف بررسی تاثیر جامعه و فرهنگ بر رفتارهای دیجیتال فراگیران، به تحلیل چالش ها و فرصت های موجود در این حوزه پرداخته و راهکارهایی برای بهبود آموزش مسئولیت پذیری دیجیتال ارائه می دهد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

علی فخرائی اصل

کارشناسی ارشد برنامه ریزی درسی شاغل کارشناس امتحانات اداره آموزش و پرورش عشایر استان کهگیلویه و بویراحمد

طاهره سعادت فر

کارشناسی الهیات شاغل مدارس ابتدایی اداره آموزش و پرورش عشایر استان کهگیلویه و بویراحمد

فخرائی اصل، علی و سعادت فر، طاهره،1403،نقش جامعه و فرهنگ در شکل دهی مسئولیت پذیری دیجیتال فراگیران،اولین کنفرانس بین المللی مطالعات نوین در روانشناسی، علوم تربیتی، علوم اجتماعی و آموزش و پرورش،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات اولین کنفرانس بین المللی مطالعات نوین در روانشناسی، علوم تربیتی، علوم اجتماعی و آموزش و پرورش14 آذر 1403 · تهران