بررسی اثرات زیست محیطی شیرابه زباله بر فضای سبز پارکهای عمومی شهر مشهد تحلیل آلودگی خاک آب زیرزمینی و پوشش گیاهی

چکیده مقاله

شهر مشهد به عنوان دومین کلان شهر ایران با جمعیتی بالغ بر سه و نیم میلیون نفر ساکن و بیش از بیست میلیون زائر و گردشگر در سال با چالش های جدی در حوزه مدیریت پسماند شهری روبه روست تولید روزانه بیش از ۱۸۰۰ تن زباله شهری در این کلان شهر فشار مضاعفی بر زیرساخت های جمع آوری، حمل ونقل و دفع پسماند وارد می کند در این میان، پارک های عمومی به عنوان فضاهای تفریحی و تنفسی شهر، یکی از کانون های اصلی تولید و تجمع زباله های شهری محسوب می شوند شیرابه زباله Leachate مایعی است که از تجزیه مواد آلی موجود در زباله همراه با آب باران و رطوبت محیطی تولید می شود این مایع حاوی طیف گسترده ای از آلاینده های شیمیایی، فلزات سنگین، ترکیبات آلی، فرار، پاتوژن های میکروبی و مواد سمی است که می تواند به سرعت در خاک نفوذ کرده و به آب های زیرزمینی و سطحی راه یابد در محیط پارک های شهری این پدیده ابعاد نگران کننده تری پیدا می کند زیرا مستقیما با پوشش گیاهی، خاک باغبانی و سلامت شهروندان در تماس است مسئله اصلی این پژوهش آن است که در پارک های عمومی مشهد به ویژه در مناطقی که سطل های زباله فاقد پوشش مناسب هستند یا جمع آوری پسماند با تاخیر انجام می شود شیرابه تولید شده مستقیما با خاک پارک در تماس قرار می گیرد این وضعیت در فصول گرم سال که تجزیه مواد آلی شتاب می گیرد و در ایام پرتردد مانند تعطیلات نوروز و تابستان که حجم زباله چند برابر می شود، به اوج خود می رسد بررسی های اولیه میدانی نشان می دهد که در اطراف مکان های نگهداری زباله در پارک های بزرگ مشهد مانند پارک ملت، پارک وکیل آباد، پارک کوهسنگی و پارک جنگلی طرق لکه های قهوه ای تا سیاه رنگ روی خاک، زردشدگی و خشکیدگی پوشش گیاهی مجاور، و بوی نامطبوع ناشی از تجزیه بیهوازی مواد آلی به وضوح قابل مشاهده است این نشانه ها حاکی از آلودگی جدی خاک و احتمال نفوذ آلاینده ها به لایه های عمیق تر است و از منظر بهداشت عمومی شیرابه زباله می تواند حامل باکتری های بیماری زا مانند اشریشیاکلی، سالمونلا و کلستریدیوم، ویروس ها، رودهای انگل ها و قارچ های بیماری زا باشد کودکانی که در پارک ها بازی می کنند و با خاک آلوده تماس دارند، در معرض خطر جدی قرار دارند، همچنین آلودگی پوشش گیاهی پارک ها می تواند از طریق زنجیره غذایی به انسان منتقل شود از دیدگاه اکولوژیک خاک پارک های شهری به عنوان یک اکوسیستم زنده میزبان جمعیت های متنوعی از موجودات خاکزی است که نقش اساسی در چرخه مواد غذایی، تجزیه مواد آلی و حفظ ساختار خاک دارند ورود شیرابه با pH پایین و غلظت بالای آمونیاک، فلزات سنگین و ترکیبات سمی این اکوسیستم ظریف را به شدت مختل می کند با وجود اهمیت این موضوع تاکنون پژوهش جامعی که به طور اختصاصی اثرات شیرابه زباله بر فضای سبز پارک های عمومی مشهد را با رویکرد چندبعدی خاک، آب، گیاه میکروبیولوژی بررسی کرده باشد انجام نشده است این خلا پژوهشی، ضرورت انجام مطالعه حاضر را توجیه می کند

نویسندگان

حسین ذاکر

کارمند شهرداری مشهد

حسین ذاکر

کارمند شهرداری مشهد

حسن خاکشوری

کارمند شهرداری مشهد

حسن خاکشوری

کارمند شهرداری مشهد

غلامرضا نوری

کارمند شهرداری مشهد

غلامرضا نوری

کارمند شهرداری مشهد

علی صفی زاده

کارمند شهرداری مشهد

�اکر، حسین و خاکشوری، حسن و نوری، غلامرضا و صفی زاده، علی،1405،بررسی اثرات زیست محیطی شیرابه زباله بر فضای سبز پارکهای عمومی شهر مشهد تحلیل آلودگی خاک آب زیرزمینی و پوشش گیاهی،هفدهمین همایش بین المللی ایده های نوین در معماری، شهرسازی، جغرافیا و محیط زیست پایدار،مشهد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات هفدهمین همایش بین المللی ایده های نوین در معماری، شهرسازی، جغرافیا و محیط زیست پایدار13 خرداد 1405 · مشهد