بررسی فضایل اخلاقی فردی و اجتماعی در قابوسنامه

چکیده مقاله

بحث درباره ی اخلاق و آموزه های اخلاقی و تربیتی یکی از مضامین همیشگی و پر بازتاب در ادبیات فارسی است که از نخستین ادوار نظم و نثر پارسی تاکنون دست مایه ی اشعار و نوشته های فارسی سخنوران مختلف قرار گرفته است این مضامین در آثار و اشعار برخی از شاعران و هنرمندان نمود چشمگیرتری نسبت به سایر آثار ادبی دارد از جمله ی این آثار می توان کتاب قابوس نامه ی عنصر المعالی را نام برد که جزو آثار پیشرو و سرآمد این گونه آثار است عنصر المعالی در کتاب خود با نگاهی دینی و اسلامی به تشریح عقاید خود در باب اخلاق و مسائل اخلاقی و آموزش آن به فرزندش گیلانشاه می پردازد این نوع نگاه به مسائل اخلاقی را بعدها در شعر و آثار سایر هنرمندان هم مشاهده می کنیم عنصر المعالی بسیاری از بایدها و نبایدهای اخلاقی را در کتاب خود منعکس کرده است که در حوزه ی فضایل و رذایل اخلاقی و ادبیات تعلیمی قابل تامل و تحقیق است سخاوت و کرم، نیکی و حسن خلق دنیا، گریزی شکر و اطاعت از خداوند، عدالت، قناعت و پرهیز از افراط و تفریط و طمع از جمله آموزه های اخلاقی و تربیتی مورد بحث در قابوس نامه است کتاب قابوس نامه یکی از زیباترین شیواترین و آموزنده ترین آثار منثور فارسی است که لبریز از پند و اندرز می باشد محور اصلی کتاب قابوس نامه تعلیم و تربیت انسان برای رسیدن به سعادت است و مضامین اخلاقی نیز یکی از برجسته ترین درون مایه ها و اغراض ادبیات کهن ایران است تخلق به اخلاق کریمه و اشاعه ی مکارم اخلاقی نیز همواره از دلمشغولی ها و آرزوهای بشر و از بنیادهای اساسی آرمان شهر بوده و به همین خاطر نیز اخلاق و تعلیم و تربیت از دیرباز تا کنون از جنبه های محوری تاریخ علمی و فرهنگی زندگی بشر به شمار می آمده است بنابراین نگارنده با رهیافتی توصیفی تحلیلی و با بهره گیری از روش کتابخانه ای، موضوع اخلاق در قابوس نامه را در قالب یک مقاله بررسی و تحلیل کرده است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

فهمیده برجعلی زاده ارسون

کارشناسی ارشد واحد اردبیل دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل ایران

فرامرز جلالت

گروه زبان و ادبیات فارسی واحد اردبیل دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران

�اده ارسون، فهمیده برجعلی و جلالت، فرامرز،1404،بررسی فضایل اخلاقی فردی و اجتماعی در قابوسنامه،دوازدهمین کنگره بین المللی تحقیقات بین رشته ای در علوم انسانی اسلامی، فقه، حقوق و روانشناسی،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دوازدهمین کنگره بین المللی تحقیقات بین رشته ای در علوم انسانی اسلامی، فقه، حقوق و روانشناسی30 بهمن 1404 · تهران