بررسی اهمیت توجه به حقوق شهروندی در قانون دیوان عدالت اداری

چکیده مقاله

حقوق شهروندی به عنوان یکی از ارکان بنیادین حکمرانی مطلوب، نقش تعیین کننده ای در تضمین کرامت انسانی، حاکمیت قانون و صیانت از آزادی های عمومی ایفا می کند در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، قانون دیوان عدالت اداری به عنوان مهم ترین سازوکار نظارت قضایی بر تصمیمات و اقدامات اداری، جایگاهی اساسی در حمایت از حقوق شهروندان در برابر تخلفات و تجاوزات احتمالی نهادهای عمومی دارد این مقاله مروری با هدف تبیین اهمیت توجه به حقوق شهروندی در چارچوب قانون دیوان عدالت اداری، به تحلیل مبانی نظری، اصول حاکم و کارکردهای حمایتی این قانون در تضمین حقوق اساسی افراد می پردازد در این پژوهش، ضمن بررسی مفهومی حقوق شهروندی و تمایز آن با حقوق اساسی و حقوق بشر، جایگاه دیوان عدالت اداری در ساختار حقوق عمومی ایران و نسبت آن با اصول مقرر در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران تحلیل شده است یافته ها نشان می دهد که صلاحیت های مقرر برای دیوان، از جمله رسیدگی به شکایات و تظلمات علیه واحدهای دولتی، ابطال مصوبات خلاف قانون یا خارج از حدود اختیارات، و نظارت بر حسن اجرای قوانین، ابزارهایی موثر در تضمین حق دادخواهی، اصل برابری در برابر قانون، اصل قانونی بودن تصمیمات اداری و منع سوء استفاده از قدرت اداری محسوب می شوند در این مطالعه چالش های موجود در مسیر تحقق کامل حقوق شهروندی از جمله اطاله دادرسی، محدودیت های اجرایی آرای دیوان و ابهامات تقنینی را بررسی کرده و بر ضرورت تقویت استقلال نهادی، شفافیت فرایندها و توسعه فرهنگ پاسخگویی اداری تاکید می کند در نهایت، نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که توجه نظام مند به حقوق شهروندی در تفسیر و اجرای قانون دیوان عدالت اداری، نه تنها موجب ارتقای اعتماد عمومی به نظام اداری و قضایی می شود، بلکه زمینه تحقق عدالت اداری و استقرار حاکمیت قانون را در ساحت عمل فراهم می آورد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

پرشنگ پویا

کارشناس حقوقی شهرداری سنندج

پویا، پرشنگ،1404،بررسی اهمیت توجه به حقوق شهروندی در قانون دیوان عدالت اداری،شانزدهمین کنفرانس بین المللی و ملی مطالعات مدیریت، حسابداری و حقوق،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات شانزدهمین کنفرانس بین المللی و ملی مطالعات مدیریت، حسابداری و حقوق30 بهمن 1404 · تهران