گردشگری و توسعه پایدار: تحلیل ابعاد چندمعیاره اثرات اقتصادی و اجتماعی با رویکردی به الگوی مدیریتی در جوامع میزبان(مطالعه مورد گنبدکاووس)

چکیده مقاله

گردشگری به عنوان یکی از پیشران های مهم توسعه منطقه ای، دارای پیامدهای اقتصادی و اجتماعی–فرهنگی چندوجهی و گاه متناقض است که مدیریت آن نیازمند رویکردی یکپارچه و مبتنی بر توسعه پایدار است هدف این مقاله، مرور نظام مند و تحلیل انتقادی پژوهش های داخلی و خارجی در حوزه گردشگری و توسعه منطقه ای با تمرکز بر ابعاد اقتصادی و اجتماعی–فرهنگی، به منظور استخراج الگوهای غالب، شناسایی شکاف های پژوهشی و فراهم سازی چارچوبی تحلیلی برای طراحی الگوی مدیریتی توسعه پایدار گردشگری در جوامع میزبان، با تاکید بر قابلیت کاربست در شهر گنبدکاووس است پژوهش حاضر از نوع مروری توصیفی–تحلیلی با رویکرد اسنادی و کتابخانه ای است که در آن مقالات علمی–پژوهشی و گزارش های تخصصی مرتبط گردآوری و با استفاده از روش سنتز مقایسه ای تحلیل شدند حاصل این فرایند، استخراج و دسته بندی ۵۹ شاخص کلیدی توسعه گردشگری در چهار بعد اقتصادی، اجتماعی–فرهنگی، زیست محیطی و مدیریتی بود یافته ها نشان می دهد که ادبیات پژوهش بر ماهیت دوگانه اثرات گردشگری اجماع دارد؛ به گونه ای که در بعد اقتصادی، در کنار اشتغال زایی و تنوع بخشی به فعالیت ها، مخاطراتی نظیر نشت درآمد و نابرابری فضایی مشاهده می شود و در بعد اجتماعی–فرهنگی، تقویت سرمایه اجتماعی هم زمان با تهدیدهایی چون تجاری سازی فرهنگ و بروز تضادهای هویتی همراه است همچنین، یک شکاف محوری در ادبیات شناسایی شد؛ به این معنا که پژوهش های داخلی عمدتا بر مدل سازی ساختاری و مواجهه با چالش های نهادی و زیرساختی تمرکز دارند، درحالی که مطالعات خارجی بیشتر به انگیزش های روان شناختی گردشگران و پیامدهای نابرابری طبقاتی و فضایی در مقاصد شهری می پردازند در نهایت، نتایج پژوهش بر ضرورت اتخاذ رویکردی چندمعیاره و یکپارچه در مدیریت گردشگری تاکید دارد و نشان می دهد که چارچوب استخراج شده می تواند مبنایی مناسب برای تدوین الگوی مدیریتی بومی و پایدار گردشگری در شهر گنبدکاووس فراهم آورد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

فریدون مفیدی

دانشجوی دکتری جامعه شناسی، گروه علوم اجتماعی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران

رحمت اله امیراحمدی

استادیار گروه علوم اجتماعی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران

محمد رضا نعیمی

استادیار گروه علوم اجتماعی، واحد آزادشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، آزادشهر، ایران

مفیدی، فریدون و امیراحمدی، رحمت اله و نعیمی، محمد رضا،1404،گردشگری و توسعه پایدار: تحلیل ابعاد چندمعیاره اثرات اقتصادی و اجتماعی با رویکردی به الگوی مدیریتی در جوامع میزبان(مطالعه مورد گنبدکاووس)،سومین همایش ملی و اولین همایش بین المللی مدیریت مقصد گردشگری: (اقتصاد دریا)،بابلسر

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش دوسالانه ملی پژوهشهای نوپدید در حسابداری، مالی، مدیریت و اقتصاد با رویکرد توسعه اکوسیستم نوآوری25 بهمن 1404 · تهران