آموزش مهارت های حل مسئله و تفکر انتقادی در مقطع ابتدایی

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش مهارت های حل مسئله و تفکر انتقادی بر توانایی های شناختی و عملکرد تحصیلی دانش آموزان مقطع ابتدایی انجام شد روش پژوهش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون با گروه کنترل و دوره پیگیری دو ماهه بود جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پسر پایه پنجم ابتدایی شهر شیراز در سال تحصیلی ۱۴۰۴ ۱۴۰۳ به تعداد ۱۲۰۰ نفر بود که با استفاده از روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای، تعداد ۶۰ نفر ۳۰ نفر گروه آزمایش و ۳۰ نفر گروه کنترل انتخاب شدند گروه آزمایش به مدت ۱۴ جلسه ۷۰ دقیقه ای تحت آموزش مهارت های حل مسئله بر اساس الگوی پولیا و تفکر انتقادی بر اساس الگوی پاول و الدر قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل آموزش معمول را دریافت کردند ابزارهای پژوهش شامل آزمون حل مسئله محقق ساخته با ۱۵ سوال مبتنی بر سناریوهای روزمره ، پرسشنامه تفکر انتقادی کودکان بر اساس مقیاس کالیفرنیا، فرم ویژه کودکان و آزمون عملکرد تحصیلی ریاضی و علوم بود که روایی محتوایی و صوری آن ها با نظر متخصصان و پایایی آن ها با ضریب آلفای کرونباخ به ترتیب ۸۶/۰، ۸۸/۰ و ۸۵/۰ تایید شد داده ها با استفاده از تحلیل واریانس با اندازه گیری مکرر و تحلیل کوواریانس چندمتغیره تحلیل شدند یافته ها نشان داد که آموزش مهارت های حل مسئله و تفکر انتقادی به طور معناداری باعث افزایش نمرات حل مسئله ۰۵/۰>P و ۴۵/۴۸=F ، تفکر انتقادی ۰۵/۰>P و ۲۳/۵۲=F و عملکرد تحصیلی ۰۵/۰>P و ۶۵/۳۸=F در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل شده است و این تاثیرات در دوره پیگیری دو ماهه نیز پایدار باقی مانده است همچنین، نتایج نشان داد که آموزش این مهارت ها بر مولفه های تفکر انتقادی شامل شناسایی مفروضات، تحلیل استدلال ها و ارزیابی شواهد، تاثیر مثبت و معناداری داشته است و بیشترین تاثیر بر مولفه تحلیل استدلال ها مجذور اتا ۴۵۲/۰ و کمترین تاثیر بر مولفه شناسایی مفروضات مجذور اتا ۳۱۲/۰ مشاهده گردید بر اساس یافته ها، آموزش مهارت های حل مسئله و تفکر انتقادی در دوره ابتدایی، به دلیل انعطاف پذیری بالای شناختی کودکان و حساسیت این دوره به عنوان دوران طلایی شکل گیری مهارت های فراشناختی، می تواند به عنوان یک برنامه درسی مکمل و ضروری در نظام آموزش ابتدایی گنجانده شود تا دانش آموزان را برای مواجهه با مسائل پیچیده زندگی در عصر اطلاعات و تغییرات سریع اجتماعی آماده سازد با وجود محدودیت های پژوهش از جمله محدود بودن به جامعه پسرانه و یک پایه تحصیلی خاص، پیشنهاد می شود که این برنامه در مقاطع و پایه های دیگر و با نمونه های بزرگتر و متنوع تر جنسیتی مورد آزمون قرار گیرد و همچنین، دوره های توانمندسازی معلمان در زمینه تدریس مهارت های حل مسئله و تفکر انتقادی به عنوان یک اولویت اساسی در برنامه های ضمن خدمت آموزش و پرورش لحاظ گردد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

معصوم بامری

کاردانی آموزش ابتدایی دانشگاه آزاد اسلامی واحد ایرانشهر

�امری، معصوم،1404،آموزش مهارت های حل مسئله و تفکر انتقادی در مقطع ابتدایی،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

همایش ملی نهج البلاغه حکمرانی عمومی و خصوصی در مسیر ایران آینده15 بهمن 1404 · چالوس