امتناع قهری از تسلیم مهریه نامتعارف؛ تاملی بر برایت ذاتی ذمه زوج در پرتو نظریه تعذر تسلیم

چکیده مقاله

مهریههای نامتعارف در دهههای اخیر به معضلی برای نظام قضایی و کیان خانواده در ایران تبدیل شده است نوسانات شدید اقتصادی، تحریمها و تغییرات بنیادین در ارزش داراییها، گاه چنان شرایطی را رقم میزند که تسلیم عین مهریه مانند سکه، ﺁپارتمان یا خودرو عملا˝ ناممکن مینماید این پژوهش با روش تحلیلی توصیفی و با بهرهگیری از منابع کتابخانهای و ﺁرای قضایی، در پی واکاوی نسبت میان نظریه تعذر تسلیم و برایت ذاتی ذمه زوج در مهریههای نامتعارف است یافتههای پژوهش نشان میدهد که تعذر قهری تسلیم با اعسار تفاوت بنیادین دارد و ناظر به ویژگیهای عینی موضوع تعهد است در فﻘه امامیه، دو دیدگاه در باب ﺁثار تعذر تسلیم وجود دارد: بطلان تعهد و خیار فسخ با توجه به ویژگیهای خاص عﻘد نکاح، نظریه بطلان تعهد مالی با بﻘای اصل نکاح سازگارتر است بر این اساس، در فرض تعذر قهری تسلیم عین مهریه، ذمه زوج ذاتا˝ از ﺁن عین خاص بری میگردد برایت ذاتی اما این برایت به معنای سﻘوط کامل حق زوجه نیست با زوال تعهد اصلی، به حکم قانون و در راستای حفظ حﻘوق زوجه، »تبدیل تعهد قهری« رخ میدهد و تعهدی جدید به پرداخت بدل قیمت یومالاداء یا مثل جایگزین تعهد ساقطشده میگردد در این فرﺁیند، اصل عﻘد نکاح به قوت خود باقی میماند بررسی رویه قضایی حاکی از ناهماهنگی ﺁرای محاکم در این زمینه است که ضرورتنظریهای منسجم را ﺁشکار میسازد در پایان، پیشنهادهایی برای اصلاح قانون حمایت خانواده شامل تعریف مهریه نامتعارف، پیشبینی سازوکار تبدیل تعهد قهری، تعیین ملاک محاسبه بدل قیمت یومالاداء و الزام به اخذ نظر کارشناس ارایه شده است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سید مرتضی صوف باف

پژوهشگر دکتری تخصصی، گروه حﻘوق، واحد دامغان، دانشگاه ﺁزاد اسلامی، دامغان، ایران

الهام موسوی

کارشناس حﻘوق

�وف باف، سید مرتضی و موسوی، الهام،1404،امتناع قهری از تسلیم مهریه نامتعارف؛ تاملی بر برایت ذاتی ذمه زوج در پرتو نظریه تعذر تسلیم،پنجمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی،همدان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات هفتمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی10 مرداد 1405 · همدان