بازخوانی حقوقی- تاریخی جایگاه زن در مناصب حکومتی و اجتماعی بر اساس سیره نبوی و مبانی فقهی

چکیده مقاله

بررسی جایگاه زن در مناصب حکومتی و اجتماعی از منظر حقوقی تاریخی، همواره یکی از مباحث پیچیده در اندیشه های فقهی و حقوقی بوده است این پژوهش با هدف بازخوانی سیره عملی پیامبر اکرم ص و مبانی فقهی، جایگاه زن را در سلسله مراتب قدرت و مدیریت واکاوی می کند مسئله اصلی این است که آیا آموزه های اسلامی و سیره نبوی، بستر لازم برای مشارکت سیاسی و اجتماعی زنان را فراهم می کند یا خیر روش تحقیق حاضر توصیفی تحلیلی و مبتنی بر روش کتابخانه ای است که در آن از منابع دست اول اسلامی، کتب تاریخی معتبر و آرای فقها و حقوقدانان، به ویژه در چارچوب نظام حقوقی ایران، بهره گرفته شده است یافته ها نشان می دهد که سیره نبوی، علی رغم محدودیت های تاریخی آن دوران، نمونه های بارز و مستندی از مشارکت فعال زنان در عرصه های سیاسی، نظامی و اجتماعی ارائه می دهد حضور حضرت خدیجه س به عنوان نخستین مسلمان و پشتیبان معنوی رسالت، نقش سوارکاران زن در جنگ های صدر اسلام و مشارکت زنان در بیعت های سیاسی، گواهی روشن بر انکارنشدنی ظرفیت سیاسی و اجتماعی زن در نگاه وحیانی است از منظر فقهی، اگرچه برخی اقوال مشهور در فقه سنتی به دلایل کسری فقهی ناشی از تعصبات مردسالارانه عصرهای متاخر، از پذیرش زن در مناصب عالی حکومتی مانند امامت کل و قضاوت عالی عمومی تردید داشته اند، اما بازخوانی اصول فقهی و استنباط های نوین فقهی در دوران معاصر، با تکیه بر مصلحت عمومی و عدالت الهی، بر نفی موانع ذاتی دینی برای مدیریت سیاسی زنان تاکید دارد این مقاله با نقد دیدگاه های متعصبانه و بازخوانی متون فقهی در پرتو سیره نبوی کاربردی، استدلال می کند که اسلام، زن را به عنوان یک فاعل سیاسی آگاه و مسئول به رسمیت می شناسد و مانع ذاتی شرعی برای اشتغال او در تمامی عرصه های حکومتی که مقتضی داشتن استعداد فردی باشد، وجود ندارد در نتیجه، گذار از فقه سنتی به فقه پویا و توجه به سیره نبوی به عنوان منبع اولیه تفسیر، بستر مناسبی برای گسترش حقوق سیاسی زنان در جامعه اسلامی، ضمن رعایت مقتضیات زمان و مکان، فراهم می آورد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمدعلی کریمی پور

کارشناسی ارشد الهیات و معارف اسلامی فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات پردیس کرمان

کریمی پور، محمدعلی،1405،بازخوانی حقوقی- تاریخی جایگاه زن در مناصب حکومتی و اجتماعی بر اساس سیره نبوی و مبانی فقهی،هفتمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی،همدان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات هفتمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی10 مرداد 1405 · همدان