ادبیات فارسی و تاثیر آن بر پرورش مهارت های زبانی دانش آموزان

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر آموزش هدفمند ادبیات فارسی شامل شعر، داستان کوتاه، و متون نثر کلاسیک و معاصر بر پرورش مهارت های زبانی خواندن، نوشتن، سخن گفتن، و گوش دادن دانش آموزان انجام شد ادبیات فارسی به عنوان گنجینه غنی از زبان و فرهنگ، پتانسیل بالایی برای تقویت مهارت های زبانی دارد، اما در نظام آموزشی فعلی، تدریس ادبیات عمدتا به «حفظ کردن ابیات و تاریخ ادبیات» محدود شده است و از «کاربرد فعال زبان» غفلت می شود این پژوهش به روش نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون پس آزمون و گروه کنترل، با مشارکت ۸۰ دانش آموز پایه هشتم از چهار مدرسه در شهر کرمان انجام شد دانش آموزان به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش ۴۰ نفر و کنترل ۴۰ نفر جایدهی شدند گروه آزمایش به مدت ۱۲ هفته هر هفته ۳ جلسه ۷۰ دقیقه ای تحت برنامه آموزش ادبیات فارسی مبتنی بر رویکرد ارتباطی و مهارت محور شامل خوانش و تحلیل متون ادبی، بازنویسی داستان ها به زبان خود، اجرای نمایش های کوتاه بر اساس متون ادبی، نوشتن داستان های کوتاه با الهام از متون کلاسیک، و بحث و گفتگو درباره شخصیت ها و مضامین قرار گرفتند، در حالی که گروه کنترل همان محتوا را با روش سنتی حفظ ابیات، ترجمه تحت اللفظی، و پاسخ به سوالات حفظی آموزش دیدند ابزارهای اندازه گیری شامل آزمون مهارت خواندن ۲۰ سوال، شامل درک مطلب، تحلیل متن، و تشخیص سبک با ضریب پایایی ۰/۸۷، آزمون مهارت نوشتن انشای توصیفی و روایی با ضریب پایایی ۰/۸۵، آزمون مهارت سخن گفتن ارائه شفاهی درباره یک موضوع ادبی با ضریب پایایی ۰/۸۶، و آزمون مهارت گوش دادن درک مطلب از یک متن ادبی خوانده شده با ضریب پایایی ۰/۸۴ بود یافته های جدول ها نشان داد که میانگین نمرات مهارت خواندن در گروه آزمایش از پیش آزمون ۳۲/۵۰ به پس آزمون ۴۶/۸۰ از ۶۰ افزایش یافت، در حالی که گروه کنترل از ۳۳/۲۰ به ۳۶/۴۰ رسید پی کمتر از ۰/۰۰۱، اندازه اثر ۱/۶۸ میانگین نمرات مهارت نوشتن در گروه آزمایش از ۲۸/۴۰ به ۴۲/۵۰ از ۵۰ افزایش یافت پی کمتر از ۰/۰۰۱، اندازه اثر ۱/۸۵ مهارت سخن گفتن در گروه آزمایش از ۲۴/۵۰ به ۳۸/۶۰ از ۵۰ افزایش یافت پی کمتر از ۰/۰۰۱، اندازه اثر ۱/۷۲ و مهارت گوش دادن از ۱۸/۵۰ به ۲۸/۴۰ از ۳۰ افزایش یافت پی کمتر از ۰/۰۰۱، اندازه اثر ۱/۴۵ همچنین، دانش آموزان گروه آزمایش خلاقیت زبانی بالاتری استفاده از استعاره ها، تشبیهات، و آرایه های ادبی در نوشته های خود نشان دادند بحث مقاله بر ضرورت گذار از «آموزش حفظ محور» به «آموزش مهارت محور» در تدریس ادبیات فارسی و استفاده از روش های فعال نمایش، بازنویسی، بحث گروهی به جای روش سخنرانی تاکید دارد پیشنهاد می شود «برنامه ملی آموزش ادبیات مهارت محور» برای معلمان فارسی تدوین و دوره های ضمن خدمت عملی برگزار شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مریم السادات حسینی

کارشناسی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه خوارزمی تهران

�سینی، مریم السادات،1404،ادبیات فارسی و تاثیر آن بر پرورش مهارت های زبانی دانش آموزان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه