بررسی اثرات استرس بر فرآیند یادگیری در دانش آموزان

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات استرس بر فرآیند یادگیری در دانش آموزان دوره متوسطه اول و ارائه مدلی برای تبیین مکانیسم های اثرگذاری استرس بر ابعاد مختلف شناختی، عاطفی و رفتاری یادگیری انجام شد روش پژوهش از نوع ترکیبی با طرح متوالی اکتشافی بود که در بخش کیفی با استفاده از تحلیل تماتیک و مصاحبه با ۲۵ نفر از دانش آموزان، معلمان، مشاوران و متخصصان روان شناسی تربیتی، ابعاد استرس و اثرات آن بر یادگیری استخراج گردید و در بخش کمی، پرسشنامه ای بر اساس یافته های کیفی طراحی و توسط ۴۲۰ نفر از دانش آموزان پایه هشتم و نهم شهر تهران تکمیل شد ابزارهای بخش کیفی شامل راهنمای مصاحبه نیمه ساختاریافته و چک لیست تحلیل محتوا و در بخش کمی شامل پرسشنامه محقق ساخته با ۴۶ گویه و هشت مولفه بود که روایی و پایایی آن تایید شد داده های کیفی با روش تحلیل تماتیک و داده های کمی با آزمون های تحلیل عاملی تاییدی، آزمون تی تک نمونه ای و مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزارهای تخصصی تحلیل شدند یافته های بخش کیفی به استخراج ۸ مولفه اصلی اثرات استرس بر فرآیند یادگیری منجر شد که شامل کاهش تمرکز و توجه، اختلال در حافظه و یادآوری، کاهش انگیزه و اشتیاق تحصیلی، افزایش اضطراب و تنش روانی، کاهش خودکارآمدی و اعتمادبه نفس، اختلال در مهارت های حل مسئله، کاهش تعاملات اجتماعی و مشارکت کلاسی، و افزایش رفتارهای اجتنابی و تعلل تحصیلی بود در بخش کمی، نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که مدل هشت عاملی از برازش مطلوبی برخوردار است همچنین، نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان داد که تمامی مولفه های اثرات استرس به طور معناداری بالاتر از سطح متوسط ارزیابی شده اند و بالاترین شدت مربوط به کاهش تمرکز و توجه و افزایش اضطراب و تنش روانی و کمترین مربوط به کاهش تعاملات اجتماعی و مشارکت کلاسی و افزایش رفتارهای اجتنابی و تعلل تحصیلی بود نتایج مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد که استرس تحصیلی با ضریب مسیر ۵۴/۰ بر کاهش عملکرد یادگیری تاثیر مستقیم دارد و نقش واسطه ای خودکارآمدی تحصیلی با ضریب غیرمستقیم ۲۶/۰ در این رابطه تایید شد بر اساس یافته ها، استرس با تاثیر بر سیستم های شناختی، عاطفی و رفتاری، می تواند به طور قابل توجهی فرآیند یادگیری را مختل کند و این اختلال، به ویژه در دوره نوجوانی که دانش آموزان با فشارهای تحصیلی، تغییرات هورمونی و چالش های هویتی مواجه هستند، می تواند به کاهش عملکرد تحصیلی، افزایش اضطراب، کاهش انگیزه و افت کیفیت یادگیری منجر شود و با وجود نقش مثبت استرس ملایم در ایجاد انگیزه و آمادگی، استرس مزمن و شدید به عنوان یک عامل مخرب و بازدارنده در فرآیند یادگیری عمل می کند و مدیریت موثر استرس از طریق آموزش مهارت های مقابله، ایجاد محیط حمایت گر و کاهش فشارهای تحصیلی غیرضروری، می تواند به بهبود عملکرد یادگیری و ارتقای سلامت روان دانش آموزان کمک کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مرضیه کفیل

کارشناسی طراحی و دوخت

کفیل، مرضیه،1404،بررسی اثرات استرس بر فرآیند یادگیری در دانش آموزان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه