بررسی چالش های رضایت نامه و برائت نامه در امور پزشکی از منظر حقوق ایران

چکیده مقاله

در نظام حقوقی ایران، رضایت نامه و برائت نامه دو سازوکار حقوقی متمایز اما مرتبط در تنظیم رابطه پزشک و بیمار و توزیع مسئولیت های ناشی از اقدامات پزشکی هستند این مقاله با هدف تبیین دقیق وجوه اشتراک و افتراق این دو نهاد، ماهیت، شرایط اعتبار، آثار حقوقی و دشواری های عملی آن ها را در چارچوب قوانین موضوعه، رویه قضایی و دکترین حقوقی ایران بررسی می کند رضایت نامه که مبتنی بر اصل خودمختاری بیمار است، به عنوان شرط اساسی مشروعیت بخشی به عمل پزشکی محسوب می شود و فقدان آن می تواند مسئولیت کیفری با عناوینی مانند ضرب و جرح عمدی یا غیرعمدی و مدنی پزشک را به دنبال داشته باشد در مقابل، برائت نامه نوعی قرارداد خصوصی است که با هدف معافیت پزشک از مسئولیت مدنی تنظیم می شود، اما اعتبار آن به شدت مقید و محدود به عدم تقصیر پزشک است مطالعه حاضر با روش تحلیلی توصیفی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای قوانین، کتب، مقالات و آرای قضایی انجام شده است یافته ها نشان می دهد که این دو سند از حیث زمان تنظیم پیش یا پس از درمان ، ماهیت حقوقی ایجابی/سلبی ، مبنای شرعی و قانونی، شرایط اعتبار و آثار حقوقی تفاوت های بنیادینی دارند به طور مشخص، رضایت نامه شرط لازم اقدام قانونی است، در حالی که برائت نامه شرط کافی برای رهایی از مسئولیت نیست و صرفا در غیاب تقصیر موثر واقع می شود چالش های عمده در این حوزه شامل ابهام در مفهوم تقصیر پزشکی، امکان سوءاستفاده از برائت نامه های کلی و استانداردشده، عدم آگاهی کافی بیماران و تعارض ظاهری بین حمایت از بیمار و امنیت شغلی پزشک است در نتیجه گیری پیشنهاد می شود ضمن تدوین دستورالعمل های ملی برای اخذ رضایت آگاهانه، آموزش حقوق بیمار و پزشک نهادینه شود و با تصویب قوانین شفاف تر، حدود دقیق اعتبار برائت نامه در پرتو نظریه تقصیر تبیین گردد تا تعادلی عادلانه بین منافع طرفین رابطه درمانی برقرار شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سوسن شیرازی

دستیار آموزشی گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد گنبدکاووس، گلستان، ایران

�یرازی، سوسن،1404،بررسی چالش های رضایت نامه و برائت نامه در امور پزشکی از منظر حقوق ایران،بیست و سومین کنفرانس بین المللی حقوق و علوم قضای�

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و سومین کنفرانس بین المللی حقوق و علوم قضایی17 بهمن 1404 · مسجد سلیمان