تحلیل رویه قضایی در تعیین مجازات های جایگزین حبس در دادگاه های ایران

چکیده مقاله

یکی از مهم ترین تحولات سیاست جنایی معاصر، گرایش نظام های حقوقی به کاهش استفاده از مجازات حبس و جایگزینی آن با تدابیر کیفری دیگر است در حقوق کیفری ایران نیز با تصویب قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲، نهاد «مجازات های جایگزین حبس» به صورت نظام مند وارد نظام تقنینی شد هدف اصلی این رویکرد، کاهش جمعیت کیفری زندان ها، اصلاح و بازپروری بزهکاران و جلوگیری از آثار منفی حبس کوتاه مدت است با وجود پیش بینی این نهاد در قانون، نحوه اجرای آن تا حد زیادی به رویه قضایی و برداشت قضات از شرایط اعمال این مجازات ها وابسته است پژوهش حاضر با هدف تحلیل رویه قضایی دادگاه های ایران در تعیین مجازات های جایگزین حبس انجام شده است پرسش اصلی تحقیق این است که دادگاه ها در عمل تا چه اندازه از ظرفیت های قانونی مجازات های جایگزین حبس استفاده می کنند و چه عوامل حقوقی و قضایی در تعیین این مجازات ها موثر است روش تحقیق در این مطالعه توصیفی تحلیلی و مبتنی بر بررسی منابع کتابخانه ای، تحلیل قوانین و مطالعه آرای قضایی منتشر شده در سامانه های حقوقی و مجموعه آرای دادگاه ها است یافته های پژوهش نشان می دهد که با وجود رویکرد مثبت قانون گذار، در عمل میان دادگاه ها در استفاده از مجازات های جایگزین حبس نوعی ناهمگونی مشاهده می شود برخی از قضات به دلیل نگرانی های مربوط به بازدارندگی مجازات یا ابهامات تفسیری قانون، تمایل کمتری به استفاده از این نهاد دارند در مقابل، در مواردی که سیاست های قضایی حمایتی و آموزش های تخصصی برای قضات وجود داشته است، میزان استفاده از این مجازات ها افزایش یافته است همچنین عواملی همچون نوع جرم، سابقه کیفری مرتکب، وضعیت اجتماعی و اقتصادی بزهکار و برداشت قاضی از اهداف مجازات در تصمیم گیری نقش مهمی ایفا می کند در نهایت پژوهش نتیجه می گیرد که برای کارآمدی بیشتر این نهاد، اصلاح برخی ابهامات قانونی، تدوین دستورالعمل های قضایی روشن و توسعه آموزش های تخصصی برای قضات ضروری است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

نوراله عباسی

کارشناس ارشد حقوق ،گرایش جزا وجرم شناسی ، موسسه آموزش عالی تابناک،گروه آموزش وبهسازی منابع انسانی ،ابواب جمعی دادگستری ،فارس ،ایران

�باسی، نوراله،1404،تحلیل رویه قضایی در تعیین مجازات های جایگزین حبس در دادگاه های ایران،پنجمین کنفرانس ملی راهکارهای توسعه وترویج آموزش علوم درایران،شیراز

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات پنجمین کنفرانس ملی راهکارهای توسعه وترویج آموزش علوم درایران21 آذر 1404 · شیراز