نقش مسئولیت مدنی در جبران خسارات ناشی از فضای مجازی در حقوق ایران؛ مطالعه ای بر مبانی قانونی، چالش های اجرایی و راهکارهای تقنینی

چکیده مقاله

گسترش روزافزون فضای مجازی و انتقال بخش مهمی از روابط اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و ارتباطی به بسترهای دیجیتال، در کنار مزایای فراوان، زمینه بروز انواع خسارات مالی، معنوی و گاه جسمانی را نیز فراهم کرده است رفتارهایی مانند کلاهبرداری اینترنتی، دسترسی غیرمجاز به داده ها، نقض حریم خصوصی، هتک حیثیت، نشر اکاذیب، سرقت اطلاعات و نقض حقوق مالکیت فکری، از جمله مهم ترین مصادیق زیان بار در این فضا به شمار می روند مسئله اصلی این پژوهش، بررسی نقش مسئولیت مدنی در جبران خسارات ناشی از فضای مجازی در حقوق ایران با تاکید بر مبانی قانونی، چالش های اجرایی و راهکارهای تقنینی است این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه ای، قوانین، مقررات و اسناد حقوقی انجام شده است یافته ها نشان می دهد که اگرچه قواعد عام مسئولیت مدنی، به ویژه قانون مسئولیت مدنی، و نیز برخی مقررات خاص مانند قانون تجارت الکترونیکی و قانون جرایم رایانه ای، ظرفیت مناسبی برای حمایت از زیان دیدگان فضای مجازی فراهم کرده اند، اما ویژگی هایی چون ناشناس بودن کاربران، فرامرزی بودن روابط، دشواری انتساب فعل زیان بار، پیچیدگی اثبات رابطه سببیت و چالش اعتبار ادله الکترونیکی، اجرای موثر این حمایت ها را با محدودیت مواجه ساخته است بر این اساس، اصلاح و روزآمدسازی قوانین، تقویت سازوکارهای اثبات الکترونیکی، توسعه رسیدگی تخصصی و گسترش همکاری های بین المللی، از مهم ترین راهکارهای تقنینی و اجرایی برای ارتقای جبران خسارات در فضای مجازی در حقوق ایران محسوب می شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمد عبدی جمال آباد

دانشجوی کارشناسی حقوق، دانشگاه موسسه غیرانتفاعی الکترونیکی نور طوبی، تهران، ایران مسئول

سمانه فیروز

کارشناس ارشد جزا وجرم شناسی، دانشگاه موسسه غیرانتفاعی الکترونیکی نور طوبی، تهران، ایران

�بدی جمال آباد، محمد و فیروز، سمانه،1405،نقش مسئولیت مدنی در جبران خسارات ناشی از فضای مجازی در حقوق ایران؛ مطالعه ای بر مبانی قانونی، چالش های اجرایی و راهکارهای تقنینی،هفتمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی،همدان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات هفتمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی10 مرداد 1405 · همدان