نقش هوش مصنوعی در تحقق عدالت اداری و حکمرانی مطلوب و هوشمند در ایران

چکیده مقاله

تحقق عدالت اداری به عنوان یکی از ارکان اساسی حکمرانی مطلوب، مستلزم وجود نظامی شفاف، پاسخ گو، بی طرف و کارآمد در فرآیندهای اداری و تصمیم گیری های عمومی است در سال های اخیر، هوش مصنوعی به عنوان یکی از فناوری های تحول آفرین، ظرفیت های گسترده ای برای بهبود عملکرد نظام اداری و تقویت شاخص های عدالت اداری فراهم کرده است، حکمرانی مطلوب مفهومی است مشتمل بر معیارها و استانداردها، رویه ها و اصول حکومتداری که دولتها از طریق آن امور عمومی را به انجام می رسانند، منابع عمومی را اداره می کنند و حقوق بشر را تضمین می نمایند از ارکان مهم حکمرانی خوب می توان شفافیت، مسوولیت، پاسخگویی، مشارکت، حاکمیت قانون و انعطاف پذیری دولت را نام برد این مقاله با رویکردی تحلیلی توصیفی به بررسی نقش هوش مصنوعی در تحقق عدالت اداری می پردازد و ابعاد مختلف این تاثیر را در حوزه هایی چون تسریع رسیدگی به پرونده ها، کاهش خطاهای انسانی، افزایش شفافیت، ارتقای دقت در تصمیم گیری، کاهش تبعیض های اداری و تسهیل دسترسی شهروندان به خدمات عمومی تحلیل می کند همچنین، مقاله به چالش های به کارگیری هوش مصنوعی در نظام اداری از جمله احتمال سوگیری الگوریتمی، نقض حریم خصوصی، ضعف زیرساخت های حقوقی و فنی، و مسئله مسئولیت پذیری در تصمیمات مبتنی بر سامانه های هوشمند می پردازد مبانی حقوقی، قوانین و اسناد بالادستی ایران نشان می دهد که بسترهای لازم برای استفاده از هوش مصنوعی در راستای تحقق عدالت اداری تا حد زیادی فراهم شده است اصول قانون اساسی، قوانین عادی، برنامه های توسعه و اسناد حکمرانی دیجیتال، همگی مسیر حرکت به سوی دولت هوشمند و عدالت محور را ترسیم کرده اند با وجود این، نبود قانون جامع هوش مصنوعی، ضعف زیرساخت داده ای، خطر سوگیری الگوریتمی، تهدیدات حریم خصوصی و کمبود مهارت های تخصصی مهم ترین چالش های پیش روی تحقق عدالت اداری مبتنی بر هوش مصنوعی در ایران اند در مجموع، تحقق عدالت اداری در ایران در عصر دیجیتال نیازمند تلفیق فناوری با اصول قانون اساسی، تضمین حق اعتراض، شفافیت الگوریتمی و نظارت موثر دیوان عدالت اداری است تنها با ایجاد چارچوب های حقوقی روشن، داده های استاندارد و نظارت چندلایه می توان از ظرفیت های هوش مصنوعی در خدمت عدالت و حکمرانی مطلوب بهره برداری کرد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

مسعود میرزایی مطلق

کارشناسی ارشد جزا و جرم شناسی ، عضو هیئت علمی کنفرانس های حقوقی و وکالت

میرزایی مطلق، مسعود،1405،نقش هوش مصنوعی در تحقق عدالت اداری و حکمرانی مطلوب و هوشمند در ایران،هفتمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی،همدان

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات هفتمین همایش بین المللی وکالت، حقوق و علوم انسانی10 مرداد 1405 · همدان