بررسی تاثیر برنامه های پرورشی مدرسه بر پیشگیری از آسیب های اجتماعی دانش آموزان

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر برنامه های پرورشی مدرسه بر پیشگیری از آسیب های اجتماعی دانش آموزان انجام شده است و در این راستا، با بهره گیری از روش تحقیق آمیخته کیفی کمی از نوع اکتشافی متوالی، ابتدا با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۲۵ نفر از معلمان، مشاوران و مدیران مدارس، ابعاد و مولفه های برنامه های پرورشی موثر بر پیشگیری از آسیب های اجتماعی شناسایی شد و سپس با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته، داده ها از نمونه ای متشکل از ۳۵۰ دانش آموز دوره دوم متوسطه در شهر تهران که به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شده اند، جمع آوری و با استفاده از روش های آماری توصیفی و استنباطی تحلیل گردید یافته های پژوهش نشان می دهد که برنامه های پرورشی مدرسه، در پنج حوزه کلیدی شامل «آموزش مهارت های اجتماعی و ارتباطی»، «برنامه های فرهنگی هنری و غنی سازی اوقات فراغت»، «مشاوره و راهنمایی فردی و گروهی»، «فعالیت های دینی و اخلاقی»، و «مشارکت اجتماعی و مسئولیت پذیری» به طور معناداری بر پیشگیری از آسیب های اجتماعی نظیر اعتیاد، خشونت، قلدری، فرار از مدرسه، و رفتارهای پرخطر تاثیر می گذارند و در این میان، «آموزش مهارت های اجتماعی و ارتباطی» با ضریب بتای ۰/۳۲ و «برنامه های فرهنگی هنری» با ضریب بتای ۰/۲۸، به عنوان دو عامل اصلی و تعیین کننده در پیشگیری از آسیب های اجتماعی دانش آموزان شناسایی شده اند و این دو عامل، به تنهایی ۳۸ درصد از واریانس پیشگیری از آسیب های اجتماعی را تبیین می کنند نتایج پژوهش حاکی از آن است که مدارسی که برنامه های پرورشی منظم، مستمر و مبتنی بر نیازهای دانش آموزان را اجرا می کنند، به طور معناداری با کاهش آسیب های اجتماعی در میان دانش آموزان مواجه هستند و در مقابل، مدارسی که برنامه های پرورشی را به صورت مقطعی، غیرحرفه ای و بدون مشارکت دانش آموزان برگزار می کنند، تاثیر چندانی در کاهش آسیب ها ندارند و این یافته، با نظریه های یادگیری اجتماعی، نظریه کنترل اجتماعی و نظریه برنامه های پیشگیرانه مبتنی بر مدرسه که بر نقش مدرسه در جامعه پذیری و پیشگیری از آسیب ها تاکید دارند، همخوانی کامل دارد همچنین تحلیل یافته ها نشان می دهد که مشارکت فعال دانش آموزان در طراحی و اجرای برنامه های پرورشی، به عنوان یک عامل تعدیل کننده، تاثیر این برنامه ها بر پیشگیری از آسیب های اجتماعی را به طور قابل توجهی افزایش می دهد و علاوه بر این، هم کاری و هم افزایی مدرسه با خانواده و نهادهای اجتماعی مرتبط، اثربخشی برنامه های پرورشی را به میزان چشمگیری ارتقا می بخشد در پایان، پیشنهادهایی نظیر طراحی و اجرای برنامه های پرورشی مبتنی بر نیازسنجی دقیق، توانمندسازی مربیان پرورشی و مشاوران، مشارکت فعال دانش آموزان در برنامه ها، و ایجاد ارتباط موثر با خانواده ها و نهادهای اجتماعی ارائه شده است تا بتوان با بهره گیری از ظرفیت های برنامه های پرورشی، گامی موثر در جهت پیشگیری از آسیب های اجتماعی و ارتقای سلامت روان و رفتار اجتماعی دانش آموزان برداشت

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سید قاسم کیا

کارشناسی امورتربیتی معاون پرورشی مدرسه

کیا، سید قاسم،1404،بررسی تاثیر برنامه های پرورشی مدرسه بر پیشگیری از آسیب های اجتماعی دانش آموزان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه