بررسی تطبیقی علیت از دیدگاه هیوم و سید جلال الدین آشتیانی

چکیده مقاله

بررسی تطبیقی مفهوم علیت در اندیشه دیوید هیوم و سید جلال الدین آشتیانی نشان می دهد که این دو متفکر از دو سنت فلسفی متفاوت به مسئله رابطه علت و معلول نگریسته اند هیوم با رویکرد تجربه گرایانه، علیت را نه یک پیوند ضروری در عالم خارج، بلکه حاصل عادت ذهن در مشاهده توالی مکرر پدیده ها می داند و معتقد است انسان هرگز ضرورت واقعی میان علت و معلول را ادراک نمی کند در مقابل، سید جلال الدین آشتیانی با تکیه بر مبانی حکمت متعالیه و سنت فلسفه اسلامی، علیت را حقیقتی عینی، ضروری و مبتنی بر رابطه وجودی میان علت و معلول می شمارد از دیدگاه وی، معلول در اصل وجود و بقای خود وابسته به علت است و این وابستگی ریشه در ساختار هستی دارد، نه صرفا در ذهن انسان در حالی که هیوم به نوعی شکاکیت معرفت شناختی درباره علیت می رسد، آشتیانی با پذیرش اصالت وجود و تشکیک وجود، از ضرورت و واقعیت علیت دفاع می کند بنابراین، تفاوت اصلی این دو دیدگاه در تفسیر منشا علیت است؛ هیوم آن را محصول تجربه و عادت ذهنی می داند، در حالی که آشتیانی آن را اصلی هستی شناختی و بنیادین در نظام عالم تلقی می کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمد فرخی

سطح ۳ حوزه /دانشجوی ارشد فلسفه و کلام ایمیلomid۳۲۱۱۳۵۱۵@gmail com

فرخی، محمد،1404،بررسی تطبیقی علیت از دیدگاه هیوم و سید جلال الدین آشتیانی،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه