تحلیل راهکارهای افزایش سطح ظرفیت وجودی انسان در نهج البلاغه

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف تحلیل و تبیین راهکارهای افزایش سطح ظرفیت وجودی انسان بر اساس آموزه های نهج البلاغه انجام شده است این پژوهش از نوع مطالعات مروری و اسنادی بوده و با بهره گیری از روش تحلیل محتوای کیفی، به بررسی آیات قرآن کریم، خطبه ها، نامه ها و حکمت های نهج البلاغه و نیز منابع معتبر تفسیری، اخلاقی و تربیتی پرداخته است از منظر آموزه های اسلامی، انسان موجودی دو بعدی متشکل از جسم و روح است که حقیقت وجودی او به بعد روحانی وی باز می گردد نهج البلاغه با تاکید بر نقش روح، عقل، ایمان و عمل صالح، ظرفیت وجودی انسان را امری پویا، قابل افزایش و وابسته به اختیار و اراده انسان می داند یافته های پژوهش نشان می دهد که راهکارهای افزایش ظرفیت وجودی انسان در نهج البلاغه را می توان در چند محور اساسی شامل راهکارهای شناختی مانند خداشناسی، خودشناسی و بصیرت، راهکارهای عبادی و معنوی نظیر ذکر، دعا، توبه و استغفار، راهکارهای اخلاقی همچون تزکیه نفس، صبر، شکر و مبارزه با هوا و هوس، راهکارهای رفتاری مبتنی بر عمل به علم و استمرار در بندگی، و راهکارهای اجتماعی مانند همنشینی با صالحان و رعایت اخلاق اجتماعی طبقه بندی کرد نتایج این پژوهش نشان می دهد که افزایش ظرفیت وجودی انسان در نگاه امیرالمومنین علی علیه السلام نه با رنج آفرینی، بلکه از طریق رشد تدریجی، امتحان الهی متناسب با توان انسان و شکوفاسازی استعدادهای درونی محقق می شود توجه به این راهکارها می تواند نقش موثری در حوزه تربیت، مشاوره و خودسازی فردی و اجتماعی ایفا کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

بهجت محمدی

کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشگاه آزاد همدان، ایران

زهرا افتخاری

کارشناسی روانشناسی عمومی دانشگاه پیام نور واحد کبودرآهنگ استان همدان ایران

محمدی، بهجت و افتخاری، زهرا،1404،تحلیل راهکارهای افزایش سطح ظرفیت وجودی انسان در نهج البلاغه،بیست و سومین کنفرانس بین المللی پژوهش در روانشناسی، مشاوره و علوم تربیتی،تهران

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات بیست و سومین کنفرانس بین المللی پژوهش در روانشناسی، مشاوره و علوم تربیتی24 مرداد 1404 · تهران