تاثیر معنویت بر شکل گیری هویت سالم نوجوانان

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر معنویت بر شکل گیری هویت سالم در نوجوانان دوره متوسطه دوم انجام شد دوران نوجوانی مرحله حساس شکل گیری هویت است که در آن فرد به جستجوی پاسخ برای سوال «من کیستم؟» می پردازد و با بحران هویت، سردرگمی و فشارهای متعدد اجتماعی، فرهنگی و روانی مواجه می شود وجوان به سوی یک هویت یکپارچه، اصیل و سالم ایفا کند زارعی و همکاران، ۱۴۰۲ معنویت در این پژوهش نه به معنای دینداری سازمانی و مناسک صرف، بلکه به عنوان احساس ارتباط با امر متعالی، جستجوی معنا و هدف در زندگی، و داشتن ارزش های اخلاقی فراتر از منافع فردی تعریف شده است احمدی و نظری، ۱۴۰۱ این پژوهش به روش آمیخته کیفی کمی با مشارکت ۳۰۰ نوجوان ۱۵ تا ۱۸ ساله پایه دهم، یازدهم و دوازدهم از ۱۵ مدرسه ۵ مدرسه تیزهوشان، ۵ مدرسه نمونه دولتی، ۵ مدرسه عادی در سه استان تهران، اصفهان و خراسان رضوی انجام شد ابزارهای جمع آوری داده شامل پرسشنامه سنجش معنویت با ۲۵ گویه سه مولفه: ارتباط با خدا، معناداری زندگی، و ارزش های اخلاقی با ضریب پایایی ۰/۹۱، پرسشنامه سنجش هویت ابعاد تعهد، بحران و هویت موفق با ۳۰ گویه و ضریب پایایی ۰/۸۹، و مصاحبه نیمه ساختاریافته با ۴۰ نوجوان و ۲۰ مشاور مدرسه بود یافته های جدول ها نشان داد که بین معنویت و هویت سالم هویت موفق و تعهد هویتی همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد ضریب همبستگی ۰/۶۵، پی کمتر از ۰/۰۰۱ نوجوانانی که نمرات بالاتری در مولفه های معنویت داشتند، به طور معناداری کمتر دچار بحران هویت و هویت سردرگم هویت آشفته می شدند همچنین، نوجوانانی که در خانواده های با سطح معنویت بالاتر خانواده هایی که به طور منظم به امور معنوی می پرداختند و درباره ارزش های اخلاقی گفتگو می کردند پرورش یافته بودند، هویت سالم تری داشتند مهمترین کارکردهای معنویت در شکل گیری هویت سالم عبارت بودند از: ۱ فراهم کردن «چارچوب معنایی» برای تجارب زندگی چرا من اینجا هستم؟ چه چیزی ارزشمند است؟ ، ۲ ایجاد «هسته مرکزی ارزشی» که در برابر فشارهای اجتماعی و فرهنگی مقاومت ایجاد می کند، ۳ کاهش اضطراب وجودی و افزایش امید و خوش بینی، ۴ تقویت خودکنترلی و توانایی تاخیر در لذت های فوری، ۵ فراهم کردن «جامعه معنوی» گروه های همسالان مذهبی، مسجد، کانون فرهنگی که حمایت اجتماعی و احساس تعلق ایجاد می کند بحث مقاله بر ضرورت بازتعریف معنویت در برنامه درسی و تربیت معلم و همچنین طراحی برنامه های مداخله ای مبتنی بر معنویت برای نوجوانان در معرض خطر بحران هویت متمرکز است پیشنهاد می شود واحد درسی «معنویت و زندگی» با رویکرد وجودی و غیرمذهبی برای احترام به تنوع باوری در برنامه درسی متوسطه طراحی و اجرا شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سید حکیمه صفوی

دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی

رضا اسماعیلی لیپایی

کارشناسی ارشد مدیریت دولتی منابع انسانی

سید محمد هادی

کارشناسی ارشد علوم سیاسی

�کیمه صفوی، سید و اسماعیلی لیپایی، رضا و هادی، سید محمد،1404،تاثیر معنویت بر شکل گیری هویت سالم نوجوانان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه