تحلیل حقوقی قراردادهای هوشمند

چکیده مقاله

قراردادهای هوشمند به عنوان یکی از برجسته ترین دستاوردهای فناوری بلاکچین، انقلابی در شیوه انعقاد، اجرا و تضمین قراردادها ایجاد کرده اند این قراردادها که نخستین بار توسط نیک سابو در دهه ۱۹۹۰ میلادی مطرح شدند، امروزه با ظهور پلتفرم هایی مانند اتریوم به مرحله اجرای عملیاتی گسترده رسیده اند از نظر حقوقی، پرسش اساسی آن است که آیا قراردادهای هوشمند را می توان در چهارچوب سنتی قوانین قراردادها مانند قانون مدنی ایران، کنوانسیون بیع بین المللی کالا وین ۱۹۸۰ و اصول حقوق قراردادهای اروپایی تحلیل کرد یا نیازمند تحول پارادایمی در مبانی حقوق قراردادها هستیم نوشتار حاضر با روش توصیفی تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه ای و اسناد بین المللی، به بررسی ارکان تشکیل قرارداد ایجاب، قبول، قصد مشترک، عوضین، اهلیت، موضوع مشروع و تراضی در بستر قراردادهای هوشمند می پردازد یافته های تحقیق نشان می دهد که اگرچه قراردادهای هوشمند از نظر فنی خوداجرا و غیرقابل فسخ اند، اما از منظر حقوقی، همچنان نیازمند انطباق با اصول کلی حاکم بر قراردادها هستند مهم ترین چالش ها عبارتند از: نامشخص بودن هویت طرفین در بستر غیرمتمرکز، ترجمه زبان طبیعی به کدهای برنامه نویسی مسئله اوراکل ، عدم امکان تعدیل یا فسخ قرارداد به دلیل تغییر اوضاع و احوال تئوری هardship و فورس ماژور، و مساله حل اختلاف و اجرای احکام دادگاه ها در بستر بلاکچین در بخش پایانی، پیشنهادهایی برای استفاده از قراردادهای هوشمند در نظام آموزش و پرورش ایران ارائه شده است: ثبت نام الکترونیکی دانش آموزان، عقد قراردادهای استخدامی معلمان بر اساس عملکرد پرداخت هوشمند حقوق ، تنظیم قراردادهای تامین محتوای آموزشی، مدیریت امانت کتاب خانه های مدارس، و شفاف سازی فرآیندهای مالی مانند شهریه مدارس غیردولتی نتیجه نهایی آنکه حقوق ایران برای مواجهه با قراردادهای هوشمند نیاز به تصویب قوانین خاص، تاسیس دادگاه های تخصصی بلاکچین، و آموزش وکلاء و قضات در حوزه فناوری های نوین دارد آموزش و پرورش به عنوان بزرگترین نهاد خدماتی تربیتی کشور، می تواند پایلوت مناسبی برای اجرای آزمایشی قراردادهای هوشمند در فضای اداری و آموزشی باشد این مقاله ضمن تبیین دقیق مبانی فقهی حقوقی قراردادهای هوشمند مانند صحت یا بطلان عقود مستحدثه از منظر قاعده «العقود تابعه للقصود» و «اصاله الصحه» ، به تحلیل تطبیقی با حقوق آلمان، سوئیس و سنگاپور می پردازد که قوانین پیشگامی در این حوزه تصویب کرده اند در پایان، تاکید می شود که آموزش و پرورش می تواند با راه اندازی دوره های ضمن خدمت با عنوان «حقوق بلاکچین برای مدیران مدارس» و همچنین گنجاندن مبانی قراردادهای هوشمند در کتاب های درسی کار و فناوری و حقوق شهروندی، دانش آموزان و کارکنان را برای عصر دیجیتال آماده کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محسن معزی

کارشناس ارشد حقوق گرایش حقوق خصوصی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد میبد

معزی، محسن،1404،تحلیل حقوقی قراردادهای هوشمند،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه