تحلیل محتوای برنامه درسی پنهان مدرسه در ترویج یا تضعیف رفتارهای سلامت محور (تحرک بدنی و تغذیه سالم) از دیدگاه دانش آموزان و مراقبان سلامت

چکیده مقاله

پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای برنامه درسی پنهان مدرسه در ترویج یا تضعیف رفتارهای سلامت محور تحرک بدنی و تغذیه سالم از دیدگاه دانش آموزان و مراقبان سلامت انجام شد و تلاش داشت تا با شناسایی ابعاد پنهان و آشکار نظام آموزشی، زمینه های ارتقای سلامت در مدارس را مورد واکاوی قرار دهد روش پژوهش از نوع ترکیبی با طرح متوالی اکتشافی بود که در بخش کیفی با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و مصاحبه با ۳۰ نفر از دانش آموزان و مراقبان سلامت، مولفه های برنامه درسی پنهان مرتبط با سلامت استخراج گردید و در بخش کمی، پرسشنامه ای بر اساس یافته های کیفی طراحی و توسط ۴۲۰ نفر از دانش آموزان و مراقبان سلامت مدارس ابتدایی و متوسطه شهر تهران تکمیل شد ابزارهای بخش کیفی شامل راهنمای مصاحبه نیمه ساختاریافته و چک لیست مشاهده و در بخش کمی شامل پرسشنامه محقق ساخته با ۴۴ گویه و هشت مولفه بود که روایی و پایایی آن تایید شد داده های کیفی با روش تحلیل تماتیک و داده های کمی با آزمون های تحلیل عاملی تاییدی، آزمون تی تک نمونه ای و مدل سازی معادلات ساختاری با نرم افزارهای تخصصی تحلیل شدند یافته های بخش کیفی به استخراج ۸ مولفه اصلی برنامه درسی پنهان مرتبط با رفتارهای سلامت محور منجر شد که شامل جو فیزیکی و فضای مدرسه، رفتار و الگوی معلمان، قوانین و رویه های مدرسه، برنامه های فوق برنامه و اوقات فراغت، محتوای غیررسمی کتاب ها و تبلیغات محیطی، روابط همسالان و فشار گروهی، ارزش ها و باورهای حاکم بر مدرسه، و نقش مراقبان سلامت و کادر اجرایی بود در بخش کمی، نتایج تحلیل عاملی تاییدی نشان داد که مدل هشت عاملی از برازش مطلوبی برخوردار است همچنین، نتایج آزمون تی تک نمونه ای نشان داد که برنامه درسی پنهان به طور معناداری بر ترویج یا تضعیف رفتارهای سلامت محور تاثیر دارد و بالاترین تاثیر مثبت مربوط به جو فیزیکی و فضای مدرسه و رفتار و الگوی معلمان و بالاترین تاثیر منفی مربوط به روابط همسالان و فشار گروهی و محتوای غیررسمی کتاب ها و تبلیغات محیطی بود نتایج مدل سازی معادلات ساختاری نشان داد که برنامه درسی پنهان با ضریب مسیر ۴۶/۰ بر رفتارهای سلامت محور تاثیر مستقیم دارد و نقش واسطه ای ارزش ها و باورهای حاکم بر مدرسه با ضریب غیرمستقیم ۲۲/۰ در این رابطه تایید شد بر اساس یافته ها، برنامه درسی پنهان مدرسه با پیام های غیرمستقیم، جو فیزیکی و روانی، الگوهای رفتاری، قوانین و رویه ها، و روابط اجتماعی، نقشی تعیین کننده و اغلب نادیده گرفته شده در شکل گیری رفتارهای سلامت محور دانش آموزان ایفا می کند و این برنامه، می تواند به طور هم زمان ترویج دهنده یا تضعیف کننده رفتارهای مرتبط با تحرک بدنی و تغذیه سالم باشد و آگاهی از این ابعاد پنهان، می تواند به طراحی مداخلات موثرتر برای ارتقای سلامت در مدارس کمک کند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

زهرا یازع

کارشناسی تربیت بدنی، مراقب سلامت، مدیریت آموزش و پرورش آبادان کدپرسنلی ۹۶۲۹۷۳۳۲

یازع، زهرا،1404،تحلیل محتوای برنامه درسی پنهان مدرسه در ترویج یا تضعیف رفتارهای سلامت محور (تحرک بدنی و تغذیه سالم) از دیدگاه دانش آموزان و مراقبان سلامت،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه