تحلیل و بررسی اصول مدیریت کلاس و نقش معلم در پیشبرد اهداف آن

چکیده مقاله

مدیریت کلاس درس، فراتر از یک مهارت فنی، هسته ی مرکزی کارآمدی نظام آموزشی و بستری برای تحقق اهداف تربیتی و یادگیری پایدار محسوب می شود این فرآیند پیچیده، برخاسته از تعامل پویای سه مولفه ی اصلی؛ یعنی «ساختار فیزیکی»، «ساختار رفتاری» و «ساختار روانشناختی» محیط یادگیری است و معلم به عنوان رهبر آموزشی، نقشی محوری و چند بعدی در هدایت و هماهنگ سازی این ارکان ایفا می کند از منظر نظری، مدیریت کلاس مدرن از رویکردهای سلبی و صرفا انضباطی فاصله گرفته و به مدل های پیشگیرانه، مشارکتی و انسان گرایانه گرایش یافته است که در آن، ایجاد جو امن و حمایتگر عاطفی، مقدم بر اعمال قدرت است اصول بنیادین این حوزه شامل؛ اصل «پیش بینی پذیری» از طریق تدوین قوانین شفاف و رویه های ثابت، اصل «مسئولیت پذیری» با توانمند سازی فراگیران در تصمیم گیری های کلاسی، و اصل «انعطاف پذیری» در مواجهه با تنوع نیازهای فردی و موقعیت های ناگهانی است در این میان، نقش معلم را می توان در پنج حوزه ی کلیدی تبیین نمود: نخست، «برنامه ریز محیطی» که چیدمان فضا را با اهداف آموزشی همسو می کند؛ دوم، «معمار روابط» که با برقراری ارتباط موثر و محترمانه، سرمایه ی اجتماعی کلاس را تقویت می نماید؛ سوم، «مدیر زمان» که با تقسیم بندی بهینه ی دقایق درس، از هدر رفت فرصت های یادگیری جلوگیری می کند؛ چهارم، «تسهیل گر انگیزشی» که با به کارگیری راهبردهای تشویقی و بازخوردهای سازنده، کشش درونی به یادگیری را زنده نگه می دارد؛ و پنجم، «داور منصف» که تعارضات را با تکنیک های حل مسئله و گفت و گوی عقلانی، نه تنبیه عاطفی، مدیریت می کند تحقق این نقش ها مستلزم برخورداری معلم از شایستگی های حرفه ای خاصی چون؛ خود تنظیمی هیجانی، قدرت تشخیص موقعیت، خلاقیت در روش های جلب توجه و دانش روانشناختی رشدی است به علاوه، موفقیت مدیریت کلاس به نگرش سیستمی معلم بستگی دارد؛ به گونه ای که او تمامی کنش های خود را در چارچوب یک زنجیره ی علی تاثیرگذار بر نگرش، انگیزه و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ارزیابی کند در نهایت، مدیریت کارآمد، نه هدف که وسیله ای برای نیل به غایت تعلیم و تربیت است و معلم متعهد، با توازن میان صلابت و مهربانی، اقتدار و دموکراسی، به ایجاد فضایی پویا میانجامد که در آن، خطا نه مایه ی سرزنش که فرصتی برای رشد تلقی می شود و هر فراگیر، خود را عضوی موثر و محترم در اجتماع کوچک کلاس می یابد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

امیرحسین عظمی

کارشناسی آموزش ابتدایی ، دانشگاه فرهنگیان رجایی ارومیه واحد میاندوآب

حسن شیرین زاده

کارشناسی آموزش ابتدایی ، فرهنگیان رجایی ارومیه واحد میاندوآب

ایوب سلیمانی وش

کارشناسی آموزش ابتدایی ، فرهنگیان رجایی ارومیه واحد میاندوآب

مهدی غفارزاده

کارشناسی آموزش ابتدایی ، فرهنگیان رجایی ارومیه واحد میاندوآب

�ظمی، امیرحسین و شیرین زاده، حسن و سلیمانی وش، ایوب و غفارزاده، مهدی،1404،تحلیل و بررسی اصول مدیریت کلاس و نقش معلم در پیشبرد اهداف آن،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه