ترویج فرهنگ مطالعه در میان دانش آموزان

چکیده مقاله

ترویج فرهنگ مطالعه در دوران دبستان، به ویژه پایه سوم که نقطه عطف گذار از «یادگیری برای خواندن» به «خواندن برای یادگیری» محسوب می شود، نقشی بنیادین در موفقیت تحصیلی و پرورش مهارت های شناختی و اجتماعی دانش آموزان دارد با این حال، شواهد نشان می دهد که وضعیت مطالعه در میان دانش آموزان پایه سوم ابتدایی ایران مطلوب نیست و شکاف قابل توجهی بین یافته های پژوهشی و آنچه در کلاس های درس اتفاق می افتد وجود دارد پژوهش حاضر با هدف شناسایی موثرترین راهکارهای ترویج فرهنگ مطالعه در میان دانش آموزان پایه سوم ابتدایی و تبیین چارچوب نظری و عملی مرتبط با آن انجام شده است این پژوهش از نوع مطالعات مروری نظام مند Systematic Review است که بر اساس پروتکل پریزما PRISMA اجرا شده است جامعه مورد بررسی شامل تمامی مقالات و پژوهش های علمی منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۵ در پایگاه های داده معتبر Google Scholar، PubMed، ERIC، SID، Magiran و نورمگز بود پس از جستجو با کلیدواژه های تخصصی و اعمال معیارهای ورود و خروج زبان فارسی یا انگلیسی، تمرکز بر دانش آموزان ۷ تا ۹ سال و استفاده از روش های تجربی، شبه تجربی یا مروری معتبر ، ۳۷ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شدند کیفیت مقالات با استفاده از چک لیست های استاندارد مانند AXIS و CASP ارزیابی و داده ها با روش ترکیب روایتی Narrative Synthesis تحلیل گردید نتایج نشان داد که ۴۲٪ از دانش آموزان پایه سوم روزانه کمتر از ۱۰ دقیقه مطالعه می کنند و فقط ۲۳٪ بیش از ۲۰ دقیقه مطالعه دارند عوامل فردی ۳۸٪ واریانس، شامل انگیزه درونی و خودپنداره خواندن و عوامل مدرسه ای ۳۱٪ واریانس، شامل کتاب خانه کلاسی فعال و روش های تدریس خلاق بیشترین نقش را در تبیین میزان مطالعه داشتند از میان مداخلات مختلف، برنامه «کتابخوانی مشارکتی با همسالان» با اندازه اثر بزرگ d=۰/۸۷ و افزایش ۲۵ دقیقه ای زمان مطالعه روزانه موثرترین روش بود همچنین تفاوت جنسیتی معناداری مشاهده شد: دختران انگیزه درونی و زمان مطالعه بیشتری نسبت به پسران داشتند و به کتاب های داستانی علاقه بیشتری نشان دادند ۸۹٪ در برابر ۶۵٪ مهم ترین موانع از دیدگاه معلمان، کمبود وقت در برنامه درسی ۸۸٪ و از دیدگاه دانش آموزان، رقابت با سرگرمی های دیجیتال ۷۸٪ بود ترویج فرهنگ مطالعه در پایه سوم ابتدایی نیازمند رویکردی چندبعدی و تلفیقی است که همزمان به عوامل فردی به ویژه انگیزه درونی ، عوامل مدرسه ای کتاب خانه کلاسی فعال، روش های مشارکتی و تفاوت های جنسیتی توجه داشته باشد روش های پاداش محور صرف اثربخشی محدودی دارند و مداخلات مشارکتی و عملی مانند کتابخوانی همسالان و ملاقات با نویسندگان باید در اولویت قرار گیرند پیشنهاد می شود معلمان با اختصاص زمان مشخص برای مطالعه آزاد در برنامه روزانه، ایجاد کتاب خانه کلاسی غنی و متنوع، و به کارگیری روش های خلاقانه مانند قصه گویی و نمایش، زمینه شکل گیری عادت پایدار به مطالعه را در دانش آموزان فراهم آورند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

دکتر عادل سعیداوی

دکتری تاریخ از دانشگاه آزاد اسلامی واحد نجف آباد

نجمه بچای زاده

لیسانس مهندسی برق مخابرات دانشگاه آزاداسلامی واحد نجف آباد

مهتاب بیگدلی

لیسانس علوم تربیتی دانشگاه پیام نور رامهرمز

�عیداوی، دکتر عادل و بچای زاده، نجمه و بیگدلی، مهتاب،1404،ترویج فرهنگ مطالعه در میان دانش آموزان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه