درآمدی بر اسراف از منظر علوم شناختی و دین

چکیده مقاله

اسراف به عنوان یکی از چالش های بنیادین جوامع معاصر، نه تنها پیامدهای اقتصادی و زیست محیطی گسترده ای به همراه داشته، بلکه سلامت روان و توازن اخلاقی انسان را نیز در دنیای پرشتاب مصرف زدگی تهدید می کند این مقاله با رویکردی میان رشته ای، به واکاوی این پدیده در تلاقی دو حوزه «علوم شناختی» و «آموزه های دینی» پرداخته است مسئله اصلی پژوهش، تبیین ماهیت شناختی اسراف و بررسی این پرسش است که چگونه سازوکارهای مغزی مرتبط با تصمیم گیری و خودکنترلی در تعامل با آموزه های اخلاقی دینی، می توانند الگوهای مصرفی انسان را تعدیل کنند یافته های پژوهش نشان می دهد که اسراف بیش از آنکه یک انتخاب آگاهانه باشد، پیامد غلبه ی سیستم های پاداش هیجانی مغز بر کارکردهای اجرایی قشر پیش پیشانی در مواجهه با محیط های لبریز از محرک های مصرفی است در این میان، آموزه های دینی همچون تقوا، قناعت و محاسبه نفس، کارکردی فراتر از توصیه های اخلاقی داشته و به مثابه محرک هایی شناختی عمل می کنند که ظرفیت های بازداری مغز را تقویت کرده و افق زمانی تصمیم گیری فرد را از لذت های آنی به پیامدهای بلندمدت و اخروی معطوف می سازند این پژوهش با استفاده از روش تحلیل کیفی استنباطی، به این نتیجه رسیده است که هم افزایی میان علوم شناختی و دین می تواند به طراحی مدل های جدید تربیتی منجر شود که در آن، مفاهیم دینی به ابزارهای عملیاتی برای تقویت آگاهی فراشناختی و خودنظارتی تبدیل می شوند در نهایت، این مقاله پیشنهاد می دهد که سیاست گذاری های کلان برای اصلاح الگوی مصرف، باید به جای تمرکز صرف بر فشارهای اقتصادی یا وعظ های اخلاقی، بر «توانمندسازی شناختی» فرد از طریق الگوهای تربیتی دینی متمرکز باشند تا انسان مدرن بتواند با تکیه بر حکمت عملی دین، به جایگاه حقیقی خود به عنوان امین منابع هستی بازگردد

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

فاطمه قربانپور

کارشناسی ارشد الهیات و معارف اسلامی گرایش فلسفه و کلام اسلامی ، دانشگاه ازاد آزاد شهر ، دبیرستان حضرت معصومه س

خدیجه خرمشاد

کارشناسی حقوق ، موسسه غیرانتفاعی و غیر دولتی کار قزوین ، دبیرستان مهرعظام آق آباد

مریم خسروی

کارشناسی ارشد روانشناسی عمومی ، دانشگاه غیر دولتی شرق گلستان ، دبیرستان حضرت معصومه س دوره دوم

قربانپور، فاطمه و خرمشاد، خدیجه و خسروی، مریم،1404،درآمدی بر اسراف از منظر علوم شناختی و دین،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه