نقش داستان پردازی و روایت در درمان اختلالات اضطرابی و افسردگی

چکیده مقاله

اختلالات اضطرابی و افسردگی به عنوان شایع ترین اختلالات روان شناختی در جوامع معاصر، سهم عظیمی از بار بیماری های روانی را به خود اختصاص داده اند و با وجود پیشرفت های چشمگیر در حوزه ی روان داروشناسی و روان درمانی های شناختی‑رفتاری، همچنان درصد قابل توجهی از بیماران به درمان های موجود پاسخ کامل نمی دهند و یا با عود مجدد علائم مواجه می شوند، از این رو، نیاز به رویکردهای درمانی مکمل و نوآورانه که بتوانند به جنبه های عمیق تر تجربه ی انسانی، یعنی معنا، هویت و روایت زندگی، بپردازند، بیش از پیش احساس می شود داستان پردازی و روایت، به عنوان دو مقوله ی بنیادین در ساختار تجربه ی انسانی، نقشی محوری در شکل گیری هویت، معنا دهی به تجارب و سازمان دهی حافظه ایفا می کنند و از این رو، می توانند به عنوان ابزاری قدرتمند در فرآیند درمان اختلالات اضطرابی و افسردگی مورد استفاده قرار گیرند روایت درمانی به عنوان یک رویکرد درمانی نظام مند که ریشه در فلسفه ی پسامدرن و نظریه ی ساخت گرایی اجتماعی دارد، با تاکید بر جداسازی مسئله از هویت فرد و بازنویسی داستان های مسلط و مشکل ساز زندگی، بستری را فراهم می آورد که در آن، فرد می تواند با خلق روایت های جایگزین و توانمندساز، به بازسازی هویت خود پرداخته و از چنگال داستان های پر از شکست، ناامیدی و درماندگی که ریشه ی اضطراب و افسردگی او هستند، رهایی یابد این پژوهش با روش مروری‑تحلیلی و با هدف بررسی نقش داستان پردازی و روایت در درمان اختلالات اضطرابی و افسردگی، به تبیین مبانی نظری روایت درمانی، بررسی مکانیسم های تاثیرگذاری آن بر علائم این اختلالات و مرور شواهد پژوهشی موجود در این زمینه می پردازد یافته های پژوهش نشان می دهد که داستان پردازی و روایت از طریق سازوکارهایی چون برون سازی مشکل، بازسازی هویت روایی، خلق معنا، افزایش خودکارآمدی و تقویت تاب آوری، می توانند به طور موثری به کاهش علائم اضطراب و افسردگی کمک کنند و شواهد تجربی حاصل از مطالعات کارآزمایی بالینی و فراتحلیل ها نیز موید اثربخشی معنادار روایت درمانی در بهبود این اختلالات است این پژوهش نتیجه می گیرد که داستان پردازی و روایت، نه تنها به عنوان یک روش درمانی مستقل، بلکه به عنوان یک رویکرد مکمل در کنار سایر روش های درمانی، می تواند نقشی کلیدی در ارتقای سلامت روان و بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا به اختلالات اضطرابی و افسردگی ایفا نماید و توجه بیشتر به این رویکرد در نظام سلامت روان کشور، ضرورتی انکارناپذیر است

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمود صنیعی تهرانی

دکتری مبانی نظری دانشگاه تهران

�نیعی تهرانی، محمود،1404،نقش داستان پردازی و روایت در درمان اختلالات اضطرابی و افسردگی،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه