نقش معلم در عصر هوش مصنوعی: از تدریس سنتی تا تسهیل گری هوشمند

چکیده مقاله

هوش مصنوعی AI به عنوان یک فناوری دگرگون ساز، وارد نظام های آموزشی شده و ماهیت نقش معلم را دستخوش عمیق ترین تحولات از زمان شکل گیری مدارس مدرن کرده است این مقاله با هدف بازتعریف مفهوم «نقش معلم» در مواجهه با سیستم های هوشمند آموزشی AIED و با استفاده از روش کیفی تحلیل مفهوم و مرور نظام مند ادبیات ۲۰۰۰ ۲۰۲۵ تدوین شده است جامعه پژوهش شامل ۴۷ مقاله و ۱۲ کتاب معتبر از پایگاه های Scopus، Web of Science و ERIC می باشد یافته ها نشان می دهد که هوش مصنوعی در سه حوزه شخصی سازی یادگیری، بازخورد فوری، و تولید محتوای بدیع بسیار توانمند، اما در چهار حوزه بنیادین درک عمیق هیجانات، تصمیم گیری اخلاقی، الهام بخشی، و مسئولیت پذیری نهایی کاملا ناتوان است این ناتوانی ها، قلمرو انحصاری معلم را تعیین می کنند بر این اساس، یازده نقش جدید برای معلم هوشمند احصا شد: ۱ طراح تجربه یادگیری ترکیبی، ۲ تحلیلگر انتقادی داده ها، ۳ مربی اخلاق و سواد الگوریتمی، ۴ حامی هوش هیجانی و روابط انسانی، ۵ تسهیل گر یادگیری مشارکتی، ۶ ارزشیاب کل نگر و منصف، ۷ پل ارتباطی میان اولیا و الگوریتم، ۸ منتقد فناوری، ۹ مدل ساز شناختی، ۱۰ تسهیل گر اجتماعات پژوهشی، و ۱۱ یادگیرنده مادام العمر حرفه ای در بخش بحث، چارچوب شایستگی های هفت گانه سواد پایه AI، سواد داده، تفکر انتقادی الگوریتمی، طراحی آموزشی ترکیبی هوشمند، قضاوت اخلاقی، هوش هیجانی پیشرفته، و فروتنی یادگیرنده برای تربیت معلم تسهیل گر هوشمند ارائه شده است مقاله نتیجه می گیرد که آینده معلمی نه «جایگزینی» و نه «تسلیم در برابر الگوریتم»، بلکه «رهبری انتقادی در اکوسیستم یادگیری هوشمند» است پنج توصیه سیاستی برای نظام آموزشی ایران ارائه می شود

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

سیده زهرا پورقنبری

کارشناسی آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان فاطمه الزهرا اصفهان

ملیکا بیات

دانشجوی ارشد علوم تربیتی فلسفه آ پ ،دانشگاه بوعلی

سمانه خان بیکیان

کارشناسی ارشد روان شناسی عمومی دامغان

سمیرا محمدی فر

کارشناسی آموزش ابتدایی،دانشگاه فرهنگیان بنت الهدی صدر قزوین

پورقنبری، سیده زهرا و بیات، ملیکا و خان بیکیان، سمانه و محمدی فر، سمیرا،1404،نقش معلم در عصر هوش مصنوعی: از تدریس سنتی تا تسهیل گری هوشمند،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه