چالش های روان شناختی آموزش در عصر هوش مصنوعی برای معلمان و دانش آموزان

چکیده مقاله

ورود هوش مصنوعی به عرصه آموزش، اگرچه فرصت های بی سابقه ای برای شخصی سازی یادگیری و افزایش کارایی ایجاد کرده است، اما همزمان چالش های روان شناختی عمیقی را برای معلمان و دانش آموزان پدید آورده است. در این مرور، مهمترین این چالش ها شامل تهدید هویت حرفه ای معلمان، ترس از جایگزینی توسط ماشین، کاهش خودکارآمدی، فشار ناشی از یادگیری مداوم فناوری های نوین و افزایش بار روانی ناشی از نظارت بر عملکرد هوش مصنوعی مورد تحلیل قرار می گیرد. یافته های مطالعات مختلف نشان می دهد که بسیاری از معلمان در مواجهه با ابزارهای هوشمند، دچار اضطراب وجودی و سردرگمی در ایفای نقش شده اند و احساس می کنند دانش و مهارت های سنتی آن ها دیگر ارزش پیشین را ندارد. این بحران هویت حرفه ای، اگر مدیریت نشود، می تواند به فرسودگی شغلی، کاهش کیفیت تدریس و در نهایت خروج معلمان توانمند از حرفه معلمی منجر شود. در مقابل، معلمانی که هوش مصنوعی را به عنوان ابزاری در خدمت تدریس خود می پذیرند و مهارت های لازم را کسب می کنند، از مزایای آن بهره می برند. از این رو، توانمندسازی روان شناختی معلمان برای مواجهه فعالانه با هوش مصنوعی، یک ضرورت انکارناپذیر در نظام آموزشی عصر حاضر است.از سوی دیگر، دانش آموزان نیز در مواجهه با هوش مصنوعی با چالش های روان شناختی متعددی مانند تضعیف خودپنداره تحصیلی، کاهش انگیزه درونی، وابستگی شناختی به ابزارهای هوشمند و افزایش اضطراب ناشی از ارزیابی مداوم توسط سیستم های هوشمند روبرو هستند. استفاده مکرر از ابزارهایی که پاسخ های آماده و سریع ارائه می دهند، می تواند مهارت های تفکر انتقادی، حل مسئله و خلاقیت دانش آموزان را تحلیل برده و آنان را به مصرف کنندگان منفعل اطلاعات تبدیل کند. این وابستگی شناختی، علاوه بر تضعیف یادگیری عمیق، به تدریج اعتماد به نفس دانش آموز را در توانایی های ذهنی خود کاهش داده و او را برای مواجهه با موقعیت های بدون دسترسی به هوش مصنوعی ناتوان می سازد. همچنین، نگرانی هایی درباره سوگیری الگوریتمی، نقض حریم خصوصی و بازتولید نابرابری های اجتماعی از طریق سیستم های هوشمند آموزشی وجود دارد که خود منبع دیگری از اضطراب و بی اعتمادی در دانش آموزان و خانواده ها است. این مرور بر لزوم تدوین چارچوب های اخلاقی و روان شناختی برای استفاده ایمن و موثر از هوش مصنوعی در مدارس و توانمندسازی معلمان و دانش آموزان در سواد هوش مصنوعی تاکید می کند.

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

اسما زهرا دوست

• کارشناسی مشاوره، دانشگاه رازی، مقطع متوسطه، آموزش و پرورش سنندج

مهدیه احمدی

• کارشناسی علوم تربیتی، دبیر متوسطه اول، آموزش و پرورش سنندج

فریدون امین نژاد

• کارشناسی ارشد تکنولوزی آموزشی دانشگاه ازاد بناب، دبیر متوسطه، آموزش و پرورش سنندج

فرزانه هردنگی

• کارشناسی روانشناسی، دانشگاه پیام نور، مقطع متوسطه اول، آموزش و پرورش سنندج

نسرین حمه حسینی

• کارشناسی ارشد تکنولوزی آموزشی دانشگاه پیام نور، مقطع ابتدایی، آموزش و پرورش سنندج

�هرا دوست، اسما و احمدی، مهدیه و امین نژاد، فریدون و هردنگی، فرزانه و حمه حسینی، نسرین،1404،چالش های روان شناختی آموزش در عصر هوش مصنوعی برای معلمان و دانش آموزان،دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش،ارومیه

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات دومین همایش بین المللی تحولات نوین در علوم تربیتی، روانشناسی و آموزش و پرورش15 بهمن 1404 · ارومیه