کیفیت آموزش در معماری - مروری نظام مند بر مدلهای نوین در سنجش اثربخشی آموزش معماری

چکیده مقاله

ارزیابی کیفیت در آموزش معماری به دلیل ماهیت طراحی محور، غیر خطی و استودیویی آن همواره با چالش هایی فراتر از روش های مرسوم ارزشیابی مواجه بوده است نظام های سنتی، به ویژه شیوه نقد، از شفافیت، عینیت و ثبات کافی برخوردار نیستند و در عمل بازخورد موثر، سنجش فرآیند و انتقال یادگیری را با ناکارآمدی روبه رو ساخته اند این پژوهش با هدف مرور نظام مند مدل های ارزیابی کیفیت در آموزش عالی و واکاوی قابلیت کاربست آنها در آموزش معماری انجام شده است پژوهش حاضر از نوع کاربردی توسعه ای و به لحاظ روش شناختی کیفی کتابخانه ای با راهبرد مرور نظام مند است جامعه پژوهش شامل مقالات، کتاب ها و اسناد علمی منتشر شده بین سال های ۱۹۵۹ تا ۲۰۲۵ در پایگاه های معتبر داخلی و بین المللی است یافته ها در قالب شش دسته مدل اصلی دسته بندی شده اند: ۱ مدل کرک پاتریک ارزیابی اثربخشی در چهار سطح، واکنش، یادگیری، رفتار و نتایج؛ ۲ مدل سروکوال تحلیل شکاف میان انتظارات و ادراکات دانشجویان در پنج بعد؛ ۳ مدل CIPP ارزیابی زمینه، درونداد، فرآیند و برآیند؛ ۴ مدل کلاین ارزیابی ۹ عنصر به هم پیوسته برنامه درسی؛ ۵ رویکرد مبتنی بر روبرک افزایش عینیت و شفافیت در نمره دهی؛ و ۶ رویکردهای ترکیبی تلفیق چند مدل برای پوشش محدودیت های یکدیگر برای هر مدل ابزارهای عملی اندازه گیری مانند مقیاس ارزیابی فرآیند طراحی DPAS و ابزار ارزیابی عملکرد معماری PAAT و شاخص های کلیدی عملکرد KPI نیز معرفی شده است نتایج نشان می دهد که هیچ مدل واحدی به تنهایی قادر به پوشش تمام ابعاد پیچیده کیفیت در آموزش معماری نیست بیش ترین کارایی عملی هنگامی حاصل می شود که از رویکردهای ترکیبی و متناسب سازی شده با بافت آموزشی استفاده گردد بر این اساس یک چارچوب ترکیبی پیشنهادی با محوریت مدل کلاین و بهره مندی از سروکوال برای سنجش کیفیت خدمات، «کرک پاتریک» برای ارزیابی کارگاه های تخصصی و CIPP برای ارزیابی دوره ای برنامه درسی ارائه شده است این مقاله می تواند نقشه راهی برای اساتید، مدیران آموزشی و پژوهشگران حوزه معماری فراهم آورد تا با انتخاب یا تلفیق مدل های مناسب نظام ارزشیابی خود را به سمت عادلانه تر، شفاف تر و اثربخش تر شدن سوق دهند

کلیدواژه‌ها

نویسندگان

محمد تقی آهنگریه

کارشناس عمران سازه شهرداری کلانشهر تبریز، ایران

فرشاد افضلی

کارشناسی ارشد معماری داخلی دانشکده هنر و معماری دانشگاه علم و فرهنگ، تهران، ایران

�فضلی، فرشاد،1405،کیفیت آموزش در معماری - مروری نظام مند بر مدلهای نوین در سنجش اثربخشی آموزش معماری،پانزدهمین کنفرانس بین المللی ایده های راهبردی در معماری، عمران و شهرسازی ایران،مشهد

ارائه‌شده در

مجموعه مقالات پانزدهمین کنفرانس بین المللی ایده های راهبردی در معماری، عمران و شهرسازی ایران28 اردیبهشت 1405 · مشهد